SUN, 13 JAN 2002 13:21:06 GMT

PASQYRA E SHTYPIT (28.12.2001.- 04.01.2002.)

SHTYPI NË BEOGRAD

• POLITIKA, 29.12.2001. : ME SHEKUJ KEMI JETUAR SË BASHKU
• NACIONAL, 29-30.12.2001. : EVROPA PO E PËRGATIT “DEJTONIN KOSOVAR” PËR MUAJIN MAJ
• BLIC, 03.01.2002. : TË GJITHË DO T’I DORËZOHEN HAGËS
• NIN, 03.01.2002. : HAP PAS HAPI

SHTYPI NË TIRANË

• SHEKULLI, 29.12.2001. : IKJA E BUTË E HANS HAKERUPIT
• GAZETA SHQIPTARE, 30.12.2001. : TROKITJET E KOSHTUNICËS NË DERËN E RUGOVËS

SHTYPI NË ZAGREB

• NACIONAL, 01.01.2002. : SKANDALI ETNIK RRETH TRASESË SË AUTOSTRADËS
• GLOBUS, 04.01.2002. : DËSHTIMI FINANCIAR I AUTOSTRADËS RIJEKA-ZAGREB

SHTYPI NË PRISHTINË

• KOHA DITORE, 03.01.2002. : DREJTËSI, JO HAKMARRJE
• ZËRI, 04.01.2002. : TRASHËGIMIA E HANS HEKERUPIT

SHTYPI NË BANJALLUKË

• NEZAVISNE NOVINE, 03.01.2002. : BLLOFET E VITIT TË RI
• NEZAVISNE NOVINE, 04.01.2002. : ‘U KEMI PLAÇKITUR, NA FALNI’
• NEZAVISNE NOVINE – REVIJA, 05-08.01.2002. : FESTIM OSE KOMEMORACION

SHTYPI NË SHKUP

• UTRINSKI VESNIK, 31.12.2001. : LUFTA ISHTE NJË PËRPLASJE E DOZUAR ME MJESHTËRI

SHTYPI NË SOFJE

• MONITOR, 02.01.2002. : AFATI I NDËRTIMIT TË NAFTËSJELLËSIT DERI NË VLORË NUK VARET NGA BULLGARIA
• MONITOR, 04.01.2002. : PARLAMENTI IA KA VËNË KFOR-IT NË DISPOZICION AVIONIN E PAREGJISTRUAR
• TRUD, 04.01.2002. : MAQEDONI, ME KË JE TI?

SHTYPI NË BEOGRAD

POLITIKA, 29.12.2001.

Adem Demaçi flet për “Politika”

ME SHEKUJ KEMI JETUAR SË BASHKU

(…) “Ne kemi jetuar këtu në Kosove me shekuj bashkë me serbët, jemi përzier, tregtuar, kemi këmbyer vizita në të mirë e të keq, prandaj tani është shumë e vështirë që njerëzit nuk mund të lëvizin pa përcjelljen e rojave nga ushtarë të huaj. Për këtë arsye jam përcaktuar që bashkë me shqiptarë të tjerë në zë, midis të cilëve është edhe zotëri Pajazit Nushi, ta kthej besimin ndërnacional dhe të krijoj kushte për bashkëjetesë ndëretnike. Pra, para dy vjetësh kam luftuar për të drejtat e shqiptarëve, ndërsa tani, meqenëse janë rrezikuar të drejtat e joshqiptarëve, jam vënë në anën e tyre.

*A besoni që pushteti i ri kosovar dhe bashkësia ndërkombëtare do të kontribuojnë që tensionet ndërnacionale të fashiten dhe, më në fund, në Kosove të mbretërojë paqja?

“Të jem i sinqertë, unë tek ai pushtet nuk besoj. Të gjitha pushtetet, pra edhe ky, jane fare pak të interesuara për çështjet thelbësore, për problemet popullore, meqenëse, pak a shumë, i shikojnë interesat vetjake. Pushteti i ri do të detyrohet ta marrë mbi vete një pjesë të barrës për t’u nisur ashtu nga ajo pikë e vdekur. Mirëpo, unë personalisht besoj se barrën më të madhe do ta bartin organizatat joqeveritare, siç janë Komiteti për Bashkëjetesë dhe Tolerancë në Kosovë, këshillat për mbrojtjen e të drejtave të njeriut, mediat, intelektualët, individë në zë dhe krerët fetarë. (…)

Millan LLAKETIQ

--- up ---

NACIONAL, 29-30.12.2001.

Dushan Janjiq, drejtor i Forumit për Marrëdhëniet Etnike, paralajmëron mbajtjen e një konference ndërkombëtare ku do të zgjidhet fati i Kosovës

EVROPA PO E PËRGATIT “DEJTONIN KOSOVAR” PËR MUAJIN MAJ

“Fillimi i vitit 2002 do të sjellë tensione edhe më të mëdha midis shqiptarëve dhe bashkësisë ndërkombëtare, e cila do të përpiqet ta shtyjë zgjidhjen definitive të çështjes së statusit të Kosovës. Bota do të bëjë çmos për t’i penguar përpjekjet e ekstremistëve për ta kontestuar zgjedhjen e Rugovës dhe ta pengojnë normalizimin e mëtejmë të situatës në Kosovë”, thotë dr. Dushan Janjiq.

“Kthimi i serbëve në jetën politike i ka shqetësuar në një masë të dukshme shqiptarët ekstremë, të cilët kanë menduar se brenda natës do të bëhen të pavarur dhe nuk kanë pritur që bashkëpunimi i serbëve me bashkësinë ndërkombëtare do të rritet, kështuqë pas zgjedhjeve të nëntorit u pa qartë se protektorati ndërkombëtar në Kosovë do të zgjasë më shumë seç e prisnin ata”, thekson Janjiq. (…)

Bashkësia ndërkombëtare, pohon Janjiq, është gjithnjë e më afër idesë që zgjidhjen përfundimtare të statusit të Kosovës duhet shtyrë derisa të mos arrihet një marrëveshje e fuqishme e vendeve ballkanike.

“Fuqitë e mëdha po e shohin gjithnjë e më qartë se është më se e nevojshme të mbahet një konferencë ballkanike, por e ndryshme nga ajo që e propozojnë Koshtunica e Svillanoviq. Ajo konferencë do t’i përngjante më së shumti asaj në Dejton. Është shumë e rëndësishme se si do të pozicionohet Beogradi, sepse ekziston një trend në diplomaci që të zgjidhen bashkë çështjet e statusit Serbi-Mali i Zi me statusin e Kosovës”, thotë Janjiq dhe vlerëson se “Dejtoni kosovar” do të mund të mbahej në maj të vitit të ardhshëm.

R.M.

--- up ---

BLIC, 03.01.2002.

Intervistë: Goran Svillanoviq, ministër federal i punëve të jashtme

TË GJITHË DO T’I DORËZOHEN HAGËS

(…) *A prisni në fillim të vitit ekstradime të reja? Përmenden “treshi i Vukovarit” dhe Ratko Mlladiq.

“Është e sigurt se do të vazhdohet me ekstradimet. Të bëhet ankand me emra nuk është korrekte. Mendoj se do të ishte më së miri që njerëzit kundër të cilëve ekzistojnë aktakuzat të paraqiten vetë para Gjykatës së Hagës. Këtu po krijohet një atmosferë që njerëzit të mendojnë që, edhe nëse janë të akuzuar, kurrë nuk do të dalin para gjykatës. Gabojnë, të gjithë ata do të japin përgjegjësi. Mashtrohen keq ata që mendojnë se me kalimin e kohës do të shuhet interesimi për të akuzuarit e Hagës dhe që mund të iket nga ajo që janë akuzuar. Tema çfarë është Gjykata e Hagës do të zgjasë edhe për një kohë dhe gjatë kësaj kohe do të plotësohen të gjitha kërkesat…” (…)

Jelena BULLAJIQ

--- up ---

NIN, 03.01.2002.

Mali i Zi dhe Serbia

HAP PAS HAPI

(…) Më shumë vëmendje nga vetë përmbajtja e ballafaqimeve të ekspertëve tërheq qëndrimi dhe sjellja e evropianëve, të cilët e kanë nisur dialogun në çastin kur të dyja palët kanë konstatuar që platforma e Beogradit dhe e Podgoricës janë të papajtueshme. Çfarë, pra, bëjnë vëzhguesit evropianë?

Plani i tyre, siç duket, mbështetet në përmbysjen e rendit të ditës të bisedave, që do të fillojnë nga zgjidhja e çështjeve më të thjeshta ekonomike (politika monetare, transporti, doganat, energjetika), pastaj do të merreshin me çështjet juridike (siç është shtetësia, të drejtat pronësore), për t’u marrë në fund me statusin shtetëror. (…)

Federalistët e këtushëm, ndërkaq, do të kishin mjaft arsye serioze për brengosje nëse në negociata do të bënin kompromise lidhur me çështjet ekonomike dhe juridike në interes të ruajtjes së bashkësisë, për të kuptuar në fund se Podgorica nuk mendon të heqë dorë nga mantra shtetformuese për dy karrika në Ist River.

Njohësit e politikës së gjertanishme të independistëve besojnë që para referendumit, në negociata dhe jashtë tyre, Gjukanoviq do të përpiqet t’i bindë qytetarët e vet se do të jetojnë në shtetin e pavarur, por nuk do t’i humbasin të drejtat që i kanë pasur deri tani në Serbi (shkollimin, mjekimin, punësimin). Ndoshta mu për këtë kryetari Vojisllav Koshtunica, në një konferencë me gazetarët, ka thënë se “askush nuk e ka mandatin” të premtojë statusin e kombit më të favorizuar nëse shpërbëhet Jugosllavia e tretë. (…)

Hulumtimet më të fundit të opinionit publik të ndërmarra në Mal të Zi dhe Shtatë Malet flasin se opsioni jugosllav është në një ngjitje të lehtë, që për koalicionin në pushtet do të duhej të përfaqësonte një sinjal për alarm, por alarmi mungoi për shkak të restriksioneve mjaft deprimuese të energjisë elektrike. (…) Hulumtimet në Serbi tregojnë se pulsi i opinionit po shkon në drejtim të kundërt – më të fundit flasin se midis 50 dhe 55 për qind e dëshiron ruajtjen e shtetit të përbashkët. Të lodhur nga akuzat e vazhdueshme për hegjemonizmin serbomadh, si dhe nga propaganda millosheviqiane e mbrujtur me mite, traumat malazeze nga e kaluara dhe jeniçerët vendës, qytetarët e Serbisë me një vullnet gjithnjë e më të paktë po flasin për ruajtjen e shtetit të përbashkët. (…)

Batiq BAÇEVIQ

--- up ---

SHTYPI NË TIRANË

SHEKULLI, 29.12.2001.

IKJA E BUTË E HANS HAKERUPIT

Hans Hakerup nuk është më shef i prezencës ndërkombëtare në Kosovë. Me një vendim që zyrtarisht konsiderohej si personal dhe i motivuar nga “arsye familjare”, ai ia ka dhënë lamtumirën postit të administratorit të OKB-së për Kosovën, në një moment kur proceset stabilizuese në vend kanë hyrë në fazën përcaktuese të ndërtimit të institucioneve. Në vend të këtyre institucioneve, qeverisë dhe presidentit të ri të Kosovës, Hakerup ka vendosur me sa duket të presë fëmijën e tij, që pritet të vijë në jetë së afërmi. Natyrshëm, një ikje e papritur e këtij lloji nga poltroni i vështirë i administratorit të Kosovës, lë pas një numër jo të vogël pikëpyetjesh e dilemash, që përbëjnë në fakt thelbin e krizës kosovare.

Danezi flegmatik largohet nga Kosova, kur loja politike ka hyrë në një fazë tejet delikate. Zgjedhja e dështuar e Rugovës si president, nga një parlament që të kujton për nga temperature politike Kuvendin e Shqipërisë, koalicioni ende i paqartë qeverisës dhe një radhë çështjesh të tjera të varura ose jo nga këto nyje gordiane, kanë krijuar një klimë të rëndë rreth së ardhmes eminente të procesit institucional në Kosovë. Hakerupi dhe përfaqësues të tjerë të organizmave ndërkombëtarë në vend, ishin të angazhuar në zbutjen maksimale të fërkimeve që situata paszgjedhore pritej të krijonte. Ka qenë pikërisht ky, me sa duket, problemi që është majisur gradualisht mes përfaqësuesit të OKB-së dhe një pjese të spektrit politik. Dje lideri i AAK-së, Haradinaj, i deklaronte shtypit se Hakerupi u largua për shkak të përplasjeve me një pjesë të partive shqiptare. Nëse kjo nuk është e vërtetë absolute e dorëheqjes së Hakerupit, duket të paktën pjesërisht si e tille. OKB-ja, OSBE-ja dhe institucione të tjera, që përcaktonin deri dje rregullat e lojës politike në Kosovë, janë akuzuar më shumë se një herë nga krahu radikal i politikës kosovare, Thaçi, Haradinaj e të tjerë, për njëanshmëri në trajtimin e faktorëve politikë. Thirrjet e përsëritura të bashkësisë ndërkombëtare për ndjekjen e një rruge të moderuar për zgjidhjen e problemit kosovar, janë përjetuar nga një pjesë e spektrit politik vendës si rreshtim i kamufluar në favor të Rugovës e të LDK-së. Rasti më i fundit ishte seanca e parë e parlamentit, ku Thaçi nuk ngurroi ta sulmojë drejtpërdrejt përfaqësuesin e OKB-së për shkelje të të drejtave të njeriut, në fjalimin që ai mbajti para deputetëve.

Historisë së ngatërruar keqas mes politikanit danez dhe perfaqësuesve kosovarë, duket se i shtohen edhe marrëdhëniet disi të personalizuara që ai vendosi me Beogradin. Marrëveshja e nënshkruar javë më parë me zëvendëskryeministrin serb, Çoviqin, solli reagime të forta, jo vetëm në Kosovë. Nuk dihet nëse Hakerupi ka paguar ose jo një faturë poliitike për këtë lëvizje. E vërteta është se ai u bë, me kalimin e kohës, i thyeshëm përballë sulmeve në rritje të dy komuniteteve në Kosovë: të shqiptarëve që e shihnin si një njeri që anonte nga kompromisi, pra, që i largohej rrugës së pavarësisë dhe nga serbet, të cilet e akuzonin për një linjë politike të pafuqishme përballë atij që ata e konsiderojnë si rreziku shqiptar.

Nuk pritet megjithatë që ikja e Hakerupit të influencojë dukshëm zhvillimet në Kosovë. Reagimet prozaike të djeshme në Prishtinë, janë një provë e qartë se procesi politik në vend nuk do të preket nga largimet e zyrtarëve ndërkombëtarë, qofshin këto edhe dorëheqje të papritura, si kjo e djeshmja. Për fanatikët e kronikave politike, Hakerupi do të mbetet ndërkaq një figurë kalimtare, pa impulsin latin të paraardhesit Kushner, por me qetësinë karakteristike të një nordiku tipik. Tani, që të dy nuk janë më në poltronin numër 1 të prezencës ndërkombëtare, kosovarët mund të gjykojnë se çfarë i duhej më shumë Kosovës…

Ilir KAMENICA

--- up ---

GAZETA SHQIPTARE, 30.12.2001.

TROKITJET E KOSHTUNICËS NË DERËN E RUGOVËS

Presidenti i RFJ-së, V. Koshtunica, më 27 dhjetor i bëri një ftesë publike kryetarit të LDK-së dhe kandidatit kryesor për president të Kosovës, Ibrahim Rugova, për të biseduar për të ardhmen e Kosovës. Është hera e dytë brenda një viti që Koshtunica i drejton, gjithmonë në rrugë mediatike dhe jo zyrtare, një ftesë Rugovës, gjë që flet ose për drojën që ai ka se ftesa nuk do t’i pranohet, ose për një farë megallomanie të udhëheqësve të shkollës së vjetër serbe, që ende jetojnë me raportet e kapërcyera metropol-koloni midis Beogradit dhe Prishtinës.

Ftesa nuk është pra e re, por e re është situata dhe koha në të cilën drejtohet ajo dhe pikërisht për këtë meriton të analizohet pakëz më gjerë. Jemi në prag të konstituimit të institucioneve të reja qeverisëse në Kosovë, si parlamenti, qeveria, presidenti, etj., të cilat, në bazë të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së do të marrin gradualisht përgjegjësitë dhe kompetencat e autoritetit të drejtimit të Kosovës. Seanca e parë e parlamentit të ri të dalë nga zgjedhjet e 17 nëntorit nuk arriti sukses në përpjekjet e saj për të zgjedhur presidentin dhe më 10 janar është paralajmëruar seanca e re e këtij parlamenti për të përsëritur tentativën e zgjedhjes së një presidenti të Kosovës. Sido që të vonohet, së shpejti Kosova do të ketë presidentin e saj shqiptar.

Pa pritur edhe disa ditë, që parlamenti kosovar ta kalojë provën tjetër të zgjedhjes zyrtarisht të presidentit që ai të marrë juridikisht mandatin legal të së drejtës së përfaqësimit, Koshtunica ia drejtoi shpejt ftesën Rugovës. A ka përligjje kjo ngutje e presidentit të RFJ-së? Nuk duket se ka as nga raportet e brendshme brendaserbe, as nga zhvillimet e brendshme kosovare dhe as nga raportet e Serbisë apo të Kosovës me faktorët ndërkombëtarë. Madje, personalisht Koshtunica është i mbytur deri në fund me lëmshin e ngatërruar të bisedimeve midis Malit të Zi dhe Serbisë për të ardhmen e RFJ-së dhe ku largimi nga njëra tjetra i dy republikave është një proces i sigurt, ku në lamtumirën federale gjethja e parë që bie është posti i presidentit federal.

Është për të ardhur vërtet keq kur sheh se udhëheqësit e rinj të Beogradit, që erdhën në pushtet me kartën e ndryshimeve demokratike, nuk po kuptojnë ende se Kosova është një çështje ndërkombëtare. Ajo nuk është e bisedimeve dypalëshe as midis Koshtunicës dhe Rugovës, dhe as mes Beogradit dhe Prishtinës. Këtë e kishte mësuar edhe Millosheviqi kur pranoi dhe dërgoi presidentin serb për të biseduar me delegacionin përfaqësues të Kosovës në Konferencën ndërkombëtare për Kosovën në Rambuje, të drejtuar nga Bashkimi Evropian. Koshtunica u përpoq të bllofojë më 27 dhjetor duke deklaruar se KFOR dhe UNMIK do të ikin nga Kosova, por nuk përmendi se nuk ka largim të tyre pa realizimin e statusit të Kosovës, që sipas të gjitha gjasave do të jetë edhe largimi legal i Serbisë.

Në fakt ka një alternativë ku do të ishin të mundura bisedimet dypalëshe midis presidentit të Serbisë dhe presidentit të Kosovës. Të vetmet bisedime të realizueshme dhe të pranueshme janë ato për t’u ndarë legalisht Kosova me Serbinë, si po zhvillohen për ndarjen e pasurive midis Serbisë dhe shteteve të tjera që dolën nga ish-Jugosllavia.

Mendimi ynë është se edhe kësaj radhe Rugova do ta hedhë poshtë këtë ftesë joserioze mediatike të presidentit federal pa federatë. Jo vetëm pse ai nuk është ende presidenti i Kosovës, por edhe nëse zgjedhet e ka të qartë që nuk do ta ketë kurrë mandatin e ruajtjes së statusit kolonial të Kosovës. I vetmi mandat politik, historik, patriotik dhe legal, qe kanë ai dhe gjithë udhëheqësit e tjerë të rëndësishëm të Kosovës është vetëm mandati i pavarësisë së saj. Në fakt Koshtunica brenda vetes së tij e ka të qartë këtë, sepse vetë i ka pohuar një rrjeti televiziv amerikan në javët e para të ardhjes në pushtet që shkëputja e Kosovës nuk është fundi i Serbisë. Mirëpo, ai kërkon të përfitojë nga një situatë konfuze e krijuar në mjediset politike shqiptare të Kosovës në rastin e zgjedhjes së presidentit dhe të qeverisë. Me parimet e Kartës së Helsinkit, Kartës së Parisit, Kartës së OKB-së dhe gjithë akteve të tjera ndërkombëtare, Kosova nuuk mund të kthehet më nën Serbinë. Në vend që të krijojë iluzione koloniale me taktikat e ftesave diversioniste, është më mirë për udhëheqjen e Beogradit të përgatisë opinionin e vet për realitetet e reja ballkanike, ku kapitulli i parë është se RFJ ka vdekur dhe tentativat për mbijetesën e sajesave federative artificiale zgjasin ditët e makthit ballkanik. Koshtunica duhet të trokasë jo në derën e Rugovës, por në derën e realiteteve të së ardhmes.

DIPLOMATICUS

--- up ---

SHTYPI NË ZAGREB

NACIONAL, 01.01.2002.

SKANDALI ETNIK RRETH TRASESË SË AUTOSTRADËS

Arsyeja kryesore e ndryshimit të trasesë së autostradës Zagreb-Split në aksin më kontestues, atë nga Zhuta Llukva deri te Lleshqe e Likës, nuk ka qenë ekologjia, siç e përsërisnin këtë me këmbëngulje pushtetet lokale, por 25 milionë DM, të cilat pushteti nuk ka dashur t’u takojnë serbëve refugjatë të Likës, çfarë do të ndodhte nëse do të zgjedhej varianti A i trasesë së autostradës së ardhshme. Interpretimet e tregtisë së re me serbët dhe tokat e serbëve kane shkuar aq larg saqë projektuesit e autostradës janë akuzuar që trasetë po i imponojnë në variantet që i përfshijnë tokat serbe, të cilat serbët gjoja tashmë ia kanë shitur shtetit edhe pse qarkullimi i pasurive të paluajtshme nuk ishte shënuar fare në kadastrat. Janë akuzuar edhe për faktin që trasetë po i shtrijnë nëpër ato toka për t’ua pamundësuar qëllimshëm serbëve kthimin në ato vise, çka megjithatë e përjashtonte variantin e parë. (…) Meqë askush nuk interesohet për serbët, por për 25 milionë DM po, ndërsa aq është shuma e dëmshpërblimit për tokat që shteti duhet t’i blejë për ndërtimin e rrugës, është shfrytëzuar situata e krijuar me shpalljen e planit të qeverisë për ndërtimin e autostradës Zagreb-Split, prandaj është pamundësuar zgjidhja e problemit të pronave serbe të pademinuara dhe të paripërtërira, ndërsa paratë janë riorientuar në pajtim me dëshirat e pushtetit lokal dhe interesat më se të dukshme private të individëve nga udhëheqësia politike e qytetit Otoçac dhe Lika. (…) Manipulimi me pronat serbe dhe pamundësimi i mëtejmë i zgjidhjes së problemit me tokat serbe – edhe pse ndërtimi i autostradës nëpër to nuk është një zgjidhje më fatlume, tregon për paaftësinë e qeverisë që të ballafaqohet me problemet që janë para saj. (…)

Milivoj GJILLAS

--- up ---

GLOBUS, 04.01.2002.

DËSHTIMI FINANCIAR I AUTOSTRADËS RIJEKA-ZAGREB

(…) Gjykuar sipas ngjarjeve më të fundit rreth ndërtimit të autostradës Rijeka-Zagreb, nuk është në interesin as të kësaj qeverie që t’ua çjerrë maskën lobeve ndërtimore dhe ta bëjë ashtu transparente punën e ndërtimit, edhe pse të gjitha paratë që shteti i investon në ato projekte janë mbledhur ekskluzivisht nga xhepat e qytetarëve të tij. Për se bëhet fjalë? Qeveria në korrik të vitit të kaluar në njërën nga mbledhjet e saj ka arritur në përfundimin se kontrata për ndërtimin e tuneleve Veliki Glozhac, Javorova Kosa dhe Pod Vuglesh, që gjenden në aksin Kupjak-Vrbovsko, e nënshkruar që në dhjetor të vitit 1998 me ndërmarrjen franceze Spie Batgnolles/Mediteran Union Tunel – është e dëmshme. E ka arsyetuar këtë me dyshimin për korrupsion të njerëzve të caktuar që ishin të përfshirë në atë punë. Për këtë arsye e ka rekomanduar Këshillin Mbikëqyrës të shoqatës Autostrada Rijeka-Zagreb që ta shpallë të pavlefshme kontratën dhe ta largojë drejtorin e shoqatës, Ivan Prgometin. Drejtori është larguar, policia ndaj tij ka ndërmarrë punët parahetimore për shkak të dyshimeve për korrupsion, por deri tani nuk ka zbuluar asgjë! (…) Ndërmarrja franceze do të kërkojë arbitrazh ndërkombëtar dhe dëmshpërblim në lartësi prej njëqind milionë markash gjermane. Njëkohësisht, tunelet nuk janë të gatshme dhe, siç mësojmë, do t’i përfundojnë ndërmarrjet vendëse me çmimin prej 130 milionë kunash, që është 30 për qind më shumë nga puna e kontraktuar nga firma franceze. (…) Sipas informatave që i kemi marrë nga njerëz që janë të njohur mirë me këtë, lirisht mund të themi se për këtë aferë ndërtimore të radhës, për të gjitha janë përgjegjës njerëzit nga lobi i fuqishëm ndërtimor të bashkuar rreth Jure Radiqit, të cilët kane influencuar te Sllavko Liniq që të angazhohet për prishjen e kontratës me francezët.

Renata IVANOVIQ

--- up ---

SHTYPI NË PRISHTINË

KOHA DITORE, 03.01.2002.

DREJTËSI, JO HAKMARRJE

…Por, kur është fjala për Kosovën, duket se njohja e të vërtetës nuk na sjell vështirësi të mëdha, ngaqë të gjithë përfaqësojnë pak a shumë opinionin e njëjtë. Vetëm pjesa dërmuese e serbëve e mbrojnë “të vërtetën tjetër”, ashtu siç kanë bërë vazhdimisht edhe më parë. Nga kjo del se cak i ballafaqimit me krimet e luftës në Kosovë s’është e vërteta, por realizimi i drejtësisë. Meqë këtu kemi të bëjmë me shkelje flagrante të së drejtës humanitare ndërkombëtare, dhe meqë kanë ndodhur akte gjenocidale kunder një populli të tërë, mënyra e vetme dhe më e moralshme është që përgjegjësit për krime të dënohen publikisht.

Jo vetëm bartësit e politikës serbe e jugosllave, të akuzuar nga Tribunali i Hagës, duhet të ballafaqohen me drejtësinë, por edhe personat e tjerë – ushtarakë, policë, paramilitarë e civilë – të cilët kanë qenë të involvuar direkt në krime në forma të shumëllojshme. Kur i kemi parasysh përmasat e krimeve të bëra, duket se numri i personave përgjegjës për to është mjaft i madh, të cilët duhet të gjykohen në Serbi ose në Tribunalin e Hagës. Gjykimi i kriminelëve të rangut të tillë ka qenë edhe kërkesa kryesore e viktimave në Kosovën e pasluftës.

Arsyeja e fundit e ballafaqimit me të kaluarën është dëmshpërblimi, i cili sipas përvojës së deritanishme duhet të bëhet në dy forma themelore. E para referohet në fenomenin e kërkimit të faljes. Në rastin e Kosovës është me vlerë të veçantë që Qeveria serbe e jugosllave ta marrë përgjegjësinë për krimet e bëra nga ana e shtetit, të cilin ata e udhëheqin sot dhe të përkulen para dinjitetit të viktimave. Presidenti jugosllav Koshtunica dhe kryeministri serb Gjingjiq duhet t’ua sqarojnë qytetarëve të tyre se vrasjet masive, torturat, dhunimet, “spastrimet etnike” dhe krimet e tjera të luftës janë një tragjedi serbe, dhe jo vetëm tragjedi shqiptare.

Si formë e dytë e dëmshpërblimit do të ishte ai financiar, edhe pse mendohet se nuk mund të ketë dëmshpërblim të kurrfarë natyre për vrasje masive të bëra në të kaluarën. Kjo është një çështje mjaft e ndërlikuar dhe këtu duhet patjetër të dëgjohet zëri i viktimave dhe i familjeve të tyre se si ata e shohin këtë çështje. Mirëpo, meqë në Kosovë janë ushtruar forma të ndryshme të krimeve – shkatërrimi i pronës private dhe shoqërore, i trashëgimisë historike, kulturore dhe religjioze – dëmshpërblimi financiar përbën padyshim një aspekt të veçantë të procesit të ballafaqimit me të kaluarën.

Enver HOXHAJ

--- up ---

ZËRI, 04.01.2002.

TRASHËGIMIA E HANS HEKERUPIT

Duket që shkuarja aq e shpejtë e Hans Hekerupit nga Kosova në fund të dhjetorit dhe krijimi aq i ngadalshëm i pushtetit qendror të Kosovës, që së bashku përbëjnë krizën aktuale politike në Kosovë, kanë sjellë në Prishtinë Zhan Mari Genon, zëvendës i sekretarit të përgjithshëm të OKB-së, Kofi Ananit. Geno, përgjegjës për misione paqeruajtëse të OKB-së, i cili në Kosovë herën e fundit qëndroi në pranverë, për të shpejtuar procesin e hartimit të Kornizës Kushtetuese, kësaj radhe qëndroi në Prishtinë më shumë për efekte psikologjike sesa për ato politike. Në rrethanat e krizës së thellë politike, Geno duhej ta sillte mesazhin e Ananit për kontinuitetin e preokupimit të OKB-së me Kosovën. Pastaj, Geno duhej të fuqizonte vlefshmërinë e trashëgimisë politike të Hekerupit, e cila, sipas tij, ndërtohet mbi Kornizën Kushtetuese dhe “Dokumentin e përbashkët” Hekerup-Çoviq. Barazimi i kornizës ligjore të Kosovës me një dokument politik problematik nuk mund e të mos cilësohet si qëndrim i gabuar dhe një mesazh shumë diskutabil për liderët dhe opinionin kosovar. Ky qëndrim, në fakt, konfirmon shqetësimin e shumëkujt këtu në Kosovë për një lloj “kontrabandimi politik” të Serbisë në strukturat qendrore kosovare përmes dokumentit të Beogradit dhe inicimin e një parralelizmi politik i cili nuk mund të mos sjellë telashe në Kosovë. Kështu, si real del parashikimi i problematizimit të raporteve midis kosovarëve dhe UNMIK-ut në periudhën pas krijimit të pushtetit qendror, nëse në të ardhmen e afërt ndodh një gjë e tillë. Cilido që vjen pas Hekerupit në Kosovë, do të ballafaqohet kështu me problemet të cilat i la në trashëgimi Hekerupi.

Blerim SHALA

--- up ---

SHTYPI NË BANJALLUKË

NEZAVISNE NOVINE, 03.01.2002.

BLLOFET E VITIT TË RI

Politikanët në BH, posaçërisht ata në pushtet, ua kanë dëshiruar qytetarëve gjithë të mirat për Vitin e Ri dhe që ai të jetë më i mirë se ai paraprak. Në humorin festiv garniturat në pushtet i kanë bërë bisht me mjeshtëri rolit të tyre në ngjarjet që e kanë shënuar vitin e kaluar, prandaj ajo që ka qenë pozitive stërtheksohet, ndërsa gjithçka negative vendoset në kontekstin e krizës së përgjithshme objektive.

Radomir NESHKOVIQ

--- up ---

NEZAVISNE NOVINE, 04.01.2002.

‘U KEMI PLAÇKITUR, NA FALNI’

Tingëllojnë të dala boje deklaratat e disa zyrtarëve të HDZ-së në BH, të cilët “e kanë pranuar një pjesë të përgjegjësisë vetjake” për faktin që nuk ka nisur me punën e tij televizioni në gjuhën kroate në Mostar. Kjo, e thënë me fjalë më të bukura, do të thotë – “u kemi plaçkitur, na falni”, që mund të aplikohet, në një formë gjuhësore të ndryshuar dhe të vullgarizuar, mbi të shumtën e asaj që kanë theksuar në prononcimet e tyre.

Josip BLLAZHEVIQ

--- up ---

NEZAVISNE NOVINE – REVIJA, 05-08.01.2002.

FESTIM OSE KOMEMORACION

Midis festave me vulën kishtare-shtetërore u radhit edhe 9 janari – Dita e Republikës Serbe dhe festa e saj kishtare Shën Kryedhjaku Stefan. Këtë ditë parlamenti i deputetëve popullore serbe nga Kuvendi i paraluftës i RSBH e shpalli për ditë shtetësie të “shtetit të serbëve të Bosnjës”, fundi i të cilit ende nuk është parë. Si kulm i cinizmit, në ikebanën festive ishin futur edhe akademikët e Akademisë së Shkencave të RS, për të cilën, me fajin e po këtij pushteti, ende nuk dihet se as ku gjendet, as çfarë bën.

Branko PERIQ

--- up ---

SHTYPI NË SHKUP

UTRINSKI VESNIK, 31.12.2001.

LUFTA ISHTE NJË PËRPLASJE E DOZUAR ME MJESHTËRI

Për të dhënë vlerësime të përgjithshme për atë çfarë na ka ndodhur, siç thonë shumë njerëz, noshta është tepër heret. Nevojitet një distancë më e madhe kohore për arsye se gjatë dhënies së vlerësimeve ende dominon ajo që e kemi parë dhe ndier, ajo që na ka ndodhur, dhe kjo ndikon në prurjen e konkluzioneve. “Sidoqoftë, kjo ishte një përplasje jotipike”, konsideron Zoran Nacev nga Instituti për Mbrojtje në Shkup dhe shpjegon që kriza nuk mund të përfshihet brenda pikëpamjeve përgjithësisht të njohura për konfliktet.

-Ajo ishte një përplasje e konstruktuar dhe dozuar me mjeshtëri, nga brenda dhe nga jashtë. Themelore është se kjo krizë është vetëm një fazë në realizimin e qëllimit dominant të ekstremizmit shqiptar: ambicjeve shtetomëdha, është decid Nacevi. Ai konsideron se karakteri i tij i dozuar mund të vërehet te fakti se konflikti u pengua të përhapej në formën që ishte i pranishëm në Kroaci dhe në Bosnjë.

Veçantia e luftës maqedone është fakti që konflikti e mori lejen ose mbështetjen nga jashtë. Tajmingu për fillimin e luftës u zgjedh pa vullnetin tonë. Lufta u nis në kohën më të padëshirueshme, në periudhën kur zhvillohej ristrukturimi i MPB dhe ARM, dhe kjo mund të realizohej fare lehtë për arsye se ekstremistët ishin të involvuar në pushtet dhe kanë pasur informacionet më qenësore për përparësitë, e posaçërisht për dobësitë e armikut, në këtë rast – të pushtetit maqedon.

Duke e shpjeguar involvimin e elementit të huaj në krizën në vend, Nacev shpjegon se arsye kryesore pse Maqedonia u shty në luftë ishte që të eliminohej teza deri atëherë dominante për Maqedoninë si një oazë paqeje. “Oaza e paqes është një gjendje jotipike për këtë regjion. Thjesht, nuk mund të inkuadrohet në situatën e përgjithshme ose hirtësinë që ekziston. Dhe, nëse do të bëhej përjashtim, që vetëm Maqedonia të jetë oazë paqeje dhe që i tërë regjioni të vlojë, atëherë duhet t’i jepen beneficione shtetit, beneficione të tipit të anëtarësimit në BE dhe në NATO. Për këtë arsye, duke e njohur situatën në tërë hapësirën jugosllave, ne është dashur të na kthejnë dhe përfshijnë në mesataren, meqë nuk është e rekomandueshme që dikush në regjion të dallohet nga të tjerët. Kjo gjendje duhet të vlejë për të gjithë, edhe për Bullgarinë, Kroacinë, Serbinë, Shqipërinë, pra tani edhe për Maqedoninë. Përnjëherësh, teza për oazën nuk vlen më dhe gjendjen duhet kthyer mbrapa. Ndoshta tingëllon e çuditshme, por ne është dashur të kthehemi mbrapa, megjithëse me paratë e “Telekomit” për shembull, kemi mundur të jemi para fqinjëve të tjerë. Për këtë arsye them dhe them se e gjithë kjo ishte e dozuar”.

Sashko DIMEVSKI

--- up ---

SHTYPI NË SOFJE

MONITOR, 02.01.2002.

Zëvendëskryeministri Kostandin Paskalev:

AFATI I NDËRTIMIT TË NAFTËSJELLËSIT DERI NË VLORË NUK VARET NGA BULLGARIA

Ndërtimi i naftësjellësit Burgas-Vlorë do të varet nga vlerësimet financiare të gjigantëve të naftës “Shevron” dhe “Teksako”, nëse vërtet kanë llogari që ta bartin naftën kaspike nëpërmjet Bullgarisë dhe Shqipërisë për në Evropën Perëndimore, ka deklaruar zëvendëskryeministri Paskalev. Sipas tij, fati i naftësjellësit alternativ nëpërmjet territorit bullgar Burgas-Aleksandrupolis lidhet drejtpërdrejt me faktin nëse Rusia mund të sigurojë tranzitin e sasive të mjaftueshme të naftës kaspike drejt portit grek, e që andej edhe për vendet anëtare të BE-së.

Sipas përllogaritjeve paraprake, ndërtimi i naftësjellësit Burgas-Aleksandrupolis do të kushtonte 630 milionë dollarë, ndërsa traseja alternative Burgas-Vlorë – 1.3 miliard dollarë. Bullgaria do të mund të fitonte 80 milionë dollarë në vit nga taksat transitore për bartjen e naftës kaspike. Për këtë qëllim, ndërkaq, duhet të ndërtohet terminali i ri i naftës në portin e Burgasit ku do të ankoroheshin tankerët që mund të bartin deri në 150 000 tonë. Mirëpo, vendi ynë nuk do të mund ta siguronte këtë investim duke patur parasysh gjendjen e tanishme të buxhetit shtetëror, është kategorik ministri i zhvillimit hapësinor.

Todor VARCEV

--- up ---

MONITOR, 04.01.2002.

PARLAMENTI IA KA VËNË KFOR-IT NË DISPOZICION AVIONIN E PAREGJISTRUAR

Avioni An-26, të cilin parlamenti ia ka lënë në dispozicion misionit të KFOR-it në Kosovë, është me dokumentacion jo të rregullt, ka deklaruar një burim i shtabit kryesor të VVS. Avioni ushtarak nuk është regjistruar si mjet fluturimi dhe kjo është arsyeja pse pas çdo aterrimi të tij zyrtarët e aeroporteve e burgosin fluturaken dhe ekipazhin. Më shumë raste të tilla kanë ndodhur në aeroportin e Prishtinës. Është paradoksale që avioni është ndaluar edhe në aeroportin e Sofjes me rastin e bartjes së pjesëtarëve të KFOR-it për pushime, shtojnë pilotët ushtarakë. Në Kosovë kontrollin e fluturimeve tashmë e bën udhëheqësia civile e komunikacionit ajror, kështu që avionët ushtarakë nuk kanë kurrfarë privilegjesh.

Pështjellim është shkaktuar për shkak të parregullsive burokratike – në Bullgari nuk ekziston një regjistër i avionëve ushtarakë, për këtë arsye ata nuk kanë status juridik për t’u shfrytëzuar jashtë vendit. Mungojnë mjetet për t’i regjistruar avionët në pajtim me kërkesat e organizatës ndërkombëtare të komunikacionit ajror IKAO, kanë deklaruar në Shtabin e Përgjithshëm. Shefi i Shtabit të Përgjithshëm, Miho Mihov, e ka vërtetuar që problemi ekziston. Ai ka siguruar se po zhvillohen negociata me ministrinë e komunikacionit për rregullimin e statusit të avionëve tanë ushtarakë.

Vencislav LAKOV

--- up ---

TRUD, 04.01.2002.

MAQEDONI, ME KË JE TI?

A do të pasojë një “Marrëveshje e Berlinit” e re rreth ardhmërisë së Maqedonisë? Kjo është çështje themelore që e kanë shkaktuar proceset disintegruese në baza etnike, të nxitura nga ekstremizmi shqiptar, në shoqërinë qytetare ende jostabile të fqinjit tonë. Realiteti i vrazhdë për të satën herë e vuri në sprovë identitetin nacional dhe shkaktoi një proces të përshpejtuar të shtresëzimit, posaçërisht në qarqet intelektuale. Tani është diçka moderne që në bisedat midis shkrimtarëve dhe gazetarëve maqedonë të shtrohet hapur pyetja: “Nëse, megjithatë, detyrohesh të zgjedhësh midis Serbisë dhe Bullgarisë, për cilin vend je ti?” Sikur përgjigjja e shumicës është … për Serbinë.

Ndoshta, duke spekuluar me disponimin e theksuar dhe të kuptueshëm antishqiptar nga periudha e dhunës së hapur, qarqet proserbe janë nisur në një ofensivë masive në mediat elektronike, gazeta, shtëpitë botuese. Shumica e folësve në TV kanalet private janë serbë ose maqedonë të serbizuar. Serbe janë redaktoret e botimeve të tilla të shtypura çfarë janë “Dnevnik”, “Start” dhe “Aktuel”. Në administratë, nëpunësit me disponim proserb bashkohen demonstrativisht në “grupe interesi” të mbyllura. Shumë shpejt u aktivizua edhe veprimtaria e shoqatave të ndryshme të serbëve lokalë dhe të organizatave të grave dhe shoqatave kulturore-arsimore që gravitojnë rreth tyre. Shpërblimi letrar “Mirënjohja e Racinit” iu nda shkrimtarit me prejardhje vllehe, Dimitrij Duraçovski. Libri i tij “Insomnia” e propagon hapur “opsionin verior” (resp. Serbinë) si të vetmen alternativë për kulturën maqedone (?). Duket se qëllimi është që të paralajmërohet (posaçërisht para të huajve) pesha e lartë relative e elementit serb, në atë etapë – në fushën e kulturës (konkretisht në Shkup dhe regjionin rreth tij). Sugjerimet që Shkupi dhe Kumanova janë padyshim në sferën e ndikimit kulturor serb duken si paralajmërime të pamëdyshje të aspiratave të caktuara. Pse jo, edhe të ndarjes së ardhshme të Maqedonisë?

Petar GEORGIJEV

F u n d

--- up ---