WED, 09 JAN 2002 00:36:07 GMT

PASQYRA E SHTYPIT (21.12.-28.12.2001.)

SHTYPI NË ZAGREB

• NOVI LIST, 21.12.2001 : BOZANIQ: NUK KA TREGTI ME KONTRATAT, ATO DUHET ZBATUAR
• NACIONAL, 25.12.2001. : GOTOVINA NUK ËSHTË NË NORWAL
• VEÇERNJI LIST, 27.12.2001. : KROACIA QË NGA DITA E SOTME E KONTROLLON QIELLIN MBI BH

SHTYPI NË PRISHTINË

• ZËRI, 22.12.2001. : "PAKTI I STABILITETIT" KOSOVAR
• ZËRI, 28.12.2001. : POLITIKANI QË ËSHTË RELIKT I SË KALUARËS

SHTYPI NË SARAJEVË

• OSLLOBOGJENJE, 23.12.2001. : E VËRTETA
• DNEVNI AVAZ, 28.12.2001. : DUKE PRITUR SHTRENJTIMET
• OSLLOBOGJENJE, 28.12.2001. : FABRIKA E DUHANIT NË SARAJEVË

SHTYPI NË BANJALLUKË

• NEZAVISNE NOVINE, 25.12.2001. : TREGTARËT ME VIKTIMAT
• NEZAVISNE NOVINE, 26.12.2001. : MBROJTJA E KUSHTETUTSHMËRISË
• NEZAVISNE NOVINE, 28.12.2001. : KOMPLIKIMI SHTESË

SHTYPI NË SHKUP

• UTRINSKI VESNIK, 27.12.2001. : NUK KA GRACKË NË PROPOZIMET E GRUPIT TË KRIZËS
• KAPITAL, 27.12.2001. : INTERVISTË ME ALI AHMETIN, LIDER I UÇK-SË

SHTYPI NË ZAGREB

NOVI LIST, 21.12.2001

BOZANIQ: NUK KA TREGTI ME KONTRATAT, ATO DUHET ZBATUAR

Kryeupeshkvi i Zagrebit, Josip Bozaniq, e ka mohuar të enjten të ketë pasur fjalë të rënda në polemikën e paradokohshme rreth letrës baritore sociale nga ana e ipeshkvinjve. (...) "Nuk ka kurrfarë bisedash, negociatash, tregtie dhe lëshimi pe kur bëhet fjalë për kontratat. Ato janë nënshkruar dhe duhet të zbatohen, për këtë arsye nuk e ndiejmë nevojën se duhet të falënderojmë kur kontratat zbatohen, sepse kjo është një gjë normale" - e ka përcjellë Bozaniq qëndrimin e Kapitolit. Kryeipeshkvi nuk sheh asgjë kontestuese tek edukata fetare para shkollës. "Fëmijët që nga fillimi duhet të mësohen me pluralizmin dhe tolerancën, pra le ta bëjnë këtë që nga viti i parë i jetës së tyre", ka shpjeguar Bozaniq. (...) I pyetur rreth nismës së Fakultetit të Filozofisë për ta vlerësuar kushtetutshmërinë e nenit të kontratës me Vatikanin, me të cilin parashihet që edhe në arsimin e lartë universitar të zbatohet etika e krishterë - të cilën profesorët e konsiderojnë si cenim të autonomisë së universitetit - Bozaniq është përgjigjur: (...) "Një nismë e tillë e Fakultetit të Filozofisë flet për rrezatimin e një mentaliteti nga periudha komuniste" (...)

Denis ROMAC

--- up ---

NACIONAL, 25.12.2001.

GOTOVINA NUK ËSHTË NË NORWAL

Po qe e saktë ajo që pohon 'Slobodna Dalmacija' e 18 dhjetorit - që madje në Hagë besohet që Ante Gotovina fshehet në Kanada nën mbrojtjen e fretërve të Norwalit, kjo do të thotë që hetuesit e Hagës dhe të SFOR-it po merren për një kohë të gjatë me françeskanët e Hercegovinës, si me një faktor kyç në Kroaci dhe BH fqinje. (...) Është mjaft logjik konkluzioni i hetuesve të Hagës se organizata e pasur dhe e përdegëzuar e fretërve i ka ofruar ndihmë të ikurit që të dalë pa u hetuar nga Kroacia dhe të gjejë një strehimtë sigurt. (...) Duket se konkluzionet mjaft të bazuara të Hagës për mbrojtësit e Norwalit të Ante Gotovinës nuk janë logjike vetëm sa i përket një detaji: meqenëse në momentin e arratisjes, në shtator të vitit 2001, Ante Gotovina, i akuzuar për krime lufte të UK në "Stuhinë", ishte tashmë tepër i njohur për pjesën më të madhe të policive evropiane, fretërit hercegovas ndoshta megjithatë nuk e kanë ndërmarrë transportin e të ikurit nëpërmjet kufijve me rrezik të vendeve evrperëndimore. Është më e besueshme ta kenë strehuar diku në Hercegovinë. Për dallim nga Kanadaja, në Hercegovinë e kontrollojnë situatën në tërësi, i kanë ithtarët dhe aleatët e tyre në të gjitha institucionet lokale, madje edhe spiunët mjaft të fuqishëm në trupat e protektoratit ndërkombëtar. (...)

Jasna BABIQ

--- up ---

VEÇERNJI LIST, 27.12.2001.

KROACIA QË NGA DITA E SOTME E KONTROLLON QIELLIN MBI BH

Kontrolli rajonal i hapësirës ajrore nga Zagrebi që nga dita e sotme e ka marrë nën mbikëqyrje qiellin mbi Bosnjë-Hercegovinën në lartësinë midis 3000 dhe 9000 metra. Deri dje këtë punë e ka kryer NATO në Zagreb, kështu që kontrollorët kroatë gati e kanë marrë mbi vete punën e ekspertëve të Aleancës Veriatlantike. Kontrata për mbikëqyrjen e qiellit mbi Bosnjë-Hercegovinën nga Zagrebi është nënshkruar për kohëzgjatjen prej dy vjetësh, me mundësinë e zgjatjes edhe për një vit. (...) Federata e Bosnjës e Hercegovinës, në anën tjetër, nuk ka asnjë radar, madje as ata në aeroporte, prandaj atje shfrytëzohen radarët e forcave stabilizuese të SFOR-it. (...)

Zoran KRESHIQ

--- up ---

SHTYPI NË PRISHTINË

ZËRI, 22.12.2001.

"PAKTI I STABILITETIT" KOSOVAR

Fillet e Paktit të Stabilitetit lidhen me fundin e luftës në Kosovë, në qershor të vitit 1999.

Atëbotë mbizotëroi mendimi që paqëtimi i plotë i Ballkanit kërkon një investim afatgjatë politik, ushtarak dhe ekonomik të Perëndimit, gjegjësisht që politika e reagimeve të imponuara ndaj krizave duhet të zëvendësuar me atë të zgjidhjes së problemeve kyçe politike dhe ekonomike në këtë pjesë të Evropës.

Por, Pakti i Stabilitetit, ashtu si edhe gjendja në Kosovë, në vitet 1999-2001, i kishte rëniet dhe ngritjet e veta, kërkimin e identitetit, humbjen e kohës dhe vrapin në rrethin e mungesës së strategjisë së mirëfilltë.

Koordinatori i dytë me radhë i Paktit të Stabilitetit, austriaku Erhard Busek, një njohës shumë i mirë i rrethanave në Evropën Juglindore, qëndroi pardje dhe dje në Prishtinë, për t'u njohur më afër me rrjedhat aktuale në Kosovë. Busek, i cili në paraqitjet e para publike potencoi domosdoshmërinë e preokupimit ndërkombëtar me çështjen e statusit final të Kosovës, e gjeti Kosovën në rrëmujë, përsa i përket statusit të tashëm, kalimtar. Busek kishte shpresuar që qysh në vizitën e parë të tij do të mund të bisedonte me Qeverinë e Kosovës dhe strukturat tjera të dala nga zgjedhjet e 17 nëntorit, për gjetjen e një pozicioni të veçantë për Kosovën në Paktin e Stabilitetit. Por, Busek nuk pati partner të legjitimuar në anën kosovare.

Është ky vetëm një shembull, i cili vërteton pasojat e zvarritjes së procesit të krijimit të pushtetit qendror të Kosovës. Duket që krijimi i pushtetit qendror varet nga një "Pakt i Stabilitetit" midis LDK-së, PDK-së dhe AAK-së.

Blerim SHALA

--- up ---

ZËRI, 28.12.2001.

POLITIKANI QË ËSHTË RELIKT I SË KALUARËS

"Relikte të së kaluarës". Si të këtilla Vojisllav Koshtunica, kryetar i RFJ-së, i cilësoi insistimet dhe kushtëzimet e SHBA-së që ndihma financiare amerikane për Beogradin të lidhet me intesifikimin e bashkëpunimit të këtij regjimi me Tribunalin e Hagës për Krime Lufte. Dihet mirë që Beogradi mendon se puna me Hagën është kryer me dërgimin e Millosheviqit atje.

Koshtunica dhe Lupço Georgijevski janë me siguri dy politikanët më anti-perëndimorë në Ballkan, të cilët kanë përkrahjen më të madhe të Perëndimit. Madje, më të madhe se shumë politikanë të tjerë, të cilët janë njëmend properëndimorë.

Duket që mbështetja e Perëndimit për Koshtunicën dhe Georgijevskin kapet për logjikën që këta të dy janë shumë të rëndësishëm në procesin e ruajtjes së stabilitetit në Ballkan.

As njëri dhe as tjetri nuk kanë fshehur, në paraqitjet e tyre publike, çfarë mendojnë për politikën e Perëndimit të udhëhequr në Ballkan në vitet e fundit. Në prezentimin e tij të fundit, këtë të enjte në Beograd, Koshtunica, ta zëmë, mbron veprimet e dy gjeneralëve, Pavkoviq dhe Llukiq, gjatë luftës në Kosovë. Përgjegjësia e tyre për krime lufte në Kosovë është evidente. Por, tekefundit, Koshtunica sot e kësaj dite mendon që lufta e Serbisë në Kosovë dhe lufta e saj kundër Paktit NATO kanë qenë legjitime.

Cili është atëherë dallimi i tij prej Millosheviqit? A nuk është në të vërtetë Koshtunica relikt i së kaluarës, një politikan i cili nuk dëshiron të ndërrojë, që akoma beson në të drejtën serbe për të mbajtur, me të gjitha mjetet e mundshme, Kosovën?

Koshtunica, edhe me paraqitjen e tij të fundit mediale, mbron politikën e Millosheviqit dhe gjeneralët e tij!

Ndërsa dihet çfarë krimesh ka prodhuar në Kosovë kjo politikë.

Blerim SHALA

--- up ---

SHTYPI NË SARAJEVË

OSLLOBOGJENJE, 23.12.2001.

E VËRTETA

Në hijen e fqinjëve

Mbledhjet e këshillave ndërshtetërore të Bosnjës e Hercegovinës me Kroacinë dhe Republikën Federale të Jugosllavisë, të paktën në nivelin formal, e fuqizojnë pozitën e shtetit të BH dhe janë kontribut për normalizimin në trekëndëshin Beograd-Sarajevë-Zagreb. Por, edhe ato sesione dhe takime, si dhe karakteri i marrëdhënieve reciproke të tri shteteve, dëshmojnë për praninë e mëtejshme të barrëve të rënda të motivuara nga shkaset e luftës dhe frustrimet e pasluftës. Është i një rëndësie të jashtëzakonshme fakti që Kroacia ka hequr dorë nga lidhjet e veçanta me FBH, siç është esencial insistimi i RFJ-së te lidhjet speciale me RS-në. Akuza e BH kundër RFJ-së për agresion dhe gjenocid nuk e ka penguar konstituimin e Këshillit Ndërshtetëror, por ishte në qendër të vëmendjes në takimin e delegacionit të RFJ-së me gazetarët. Nga SDP nga (pa)kujdesia është paralajmëruar mundësia e tërheqjes së akuzës nën kushte të caktuara. Është e mundshme edhe kjo, por... BH do të mund të merrte një satisfaksion në vend të aktgjykimit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë nëse parlamentet në RFJ do të aprovonin akte me të cilat do të pranohej agresioni mbi BH dhe gjenocidi i kryer në të, të shprehej një gatishmëri e fuqishme për kompensimin material të viktimave të luftës në BH (që do të zhvillohej nën mbikëqyrjen ndërkombëtare), si dhe vendosmëria për arrestimin e kriminelëve të luftës dhe zbulimin e të vërtetës për të zhdukurit, krahas heqjes dorë nga çfarëdo pretendimesh territoriale ndaj shtetit të BH. Gjithçka nën këtë do të ishte një tregti me të vdekurit, invalidët, të përdhunuarit, të plaçkiturit, të dëbuarit - lojë me historinë e BH-së dhe dinjitetin e saj civilizues. Krahas lakut të lidhjeve speciale rreth BH po ngusht(r)ohet edhe çështja e shtetësisë së dyfishtë, që është lejuar si mundësi me Marrëveshjen e Dejtonit dhe e cila përfaqëson një nga mashtrimet ndaj riafirmimit të mundimshëm të shtetësisë dhe mëvetësisë së BH-së. Rasim Kadiq në gazetën "Dani" dhe "Slobodna Evropa" ka treguar në mënyrë jashtëzakonisht plastike, pikërisht te shembulli i shtetësisë së dyfishtë dhe vlefshmëria e pasaportave në tri vende, për deklasimin ndërkombëtar të BH dhe qytetarëve të saj që i kanë mbetur besnik pasaportës së tyre burimore. Në të vërtetë, Kadiq insiston në pozitën diskriminuese të boshnjakëve, por nuk guxohet të harrohet që një numër i konsiderueshëm i kroatëve dhe serbëve të BH kanë vetëm pasaportën e BH-së. Vërtet mund të ndodhë që gjatë përcaktimit për njërën nga shtetësitë BH të mbetet edhe pa këta pak kroatë të BH-së, por edhe të tjerëve, posaçërisht duke patur parasysh perspektivën e afërt evropiane të Kroacisë, po, siç duket, edhe të RFJ-së. Nga ana tjetër, mosekzistimi i marrëveshjes për shtetësi të dyfishtë me vendet e emigracionit të BH, ajo do të mund të mbetej definitivisht edhe pa disa qindra mijëra qytetarë të saj në ekzil. As BH as RFJ, krahas Bellorusisë, ende nuk janë as në Këshillin e Evropës, ndërsa Kroacia tashmë e ka nënshkruar marrëveshjen që e shpie drejt BE-së. Por, për dallim nga BH, RFJ tashmë ka marrë premtime dhe fjalë të presidentit francez, Zhak Shirakut, për trajtimin special të Beogradit për të hyrë në BE. Në vepër është, pra, përshpejtimi evropian për Beogradin dhe Zagrebin, ndërsa Sarajeva është në prapakthim. BH nga një kanakar është shndërruar në një thjeshtër ndërkombëtar. (...)

Zija DIZDAREVIQ

--- up ---

DNEVNI AVAZ, 28.12.2001.

Komenti i ditës

DUKE PRITUR SHTRENJTIMET

Edhe pse vendimi për ndalimin e tranzitit rrugor të naftës nëpër Kroaci është nënshkruar që në gusht, pushteti i BH-së ende hesht

Në fillim të vitit të ardhshëm në Kroaci do të hyjë në fuqi Rregullorja e ndryshuar për mënyrat e transportit të substancave të rrezikshme në komunikacionin rrugor, në bazë të së cilës tranziti i naftës dhe i derivateve të naftës nëpër atë shtet do të mund të bëhet vetëm nëpërmjet naftësjellësit, hekurudhës, pastaj në rrugë detare dhe lumenj.

Për BH, e cila për vite me radhë është e kufizuar që importin e karburanteve ta bëjë me autobotë, kjo do të thotë që në të ardhmen naftën dhe derivatet e naftës do të mund t'i blejë në të ardhmen vetëm në Kroaci ose RFJ, e cila që më parë e ka ndaluar tranzitin e këtij burimi energjetik nëpërmjet territorit të saj.

Një pozitë të tillë superiore me siguri që do ta shfrytëzojnë tregtarët e atjeshëm me naftë për t'i imponuar kushtet e veta të afarizmit me importuesit dhe shpërndarësit e BH-së, ç'gjë patjetët do të sjellë rritjen e çmimeve të karburanteve në vendin tonë dhe të nxisë ashtu një varg të tërë shtrenjtimesh me të cilat do të përkeqësohet edhe më tej standardi i jetës edhe ashtu i mjerë i qytetarëve të BH-së.

Përkundër kësaj, organet e pushtetit në BH nuk shkunden dot nga "gjumi dimëror" i tyre dhe me asnjë fjalë ende nuk janë prononcuar lidhur me një vendim të këtillë të shtetit fqinj, të cilin e ka nënshkruar ministri kroat i punëve të brendshme, Shime Lluçin, që në fillim të gushtit.

Si edhe me rastin e tenderit për operatorin e tretë të GSM, kur kanë reaguar me një vonesë prej tre muajsh, konfiskimit të pronës së ndërmarrjeve të BH-së në Serbi, kur kanë vonuar një gjysmë viti, ose të borxhit për gazin rus, për zgjidhjen e të cilit po pritet që një dhjetëvjetësh të tërë, institucionet kompetente me siguri që do të pronocohen rreth kësaj çështjeje vetëm kur të fillojë zbatimi i Rregullores dhe kur të bëhet tepër vonë për çfarëdo korreksionesh në favor të BH dhe qytetarëve të saj.

Natyrisht, pas Torngrenit dhe të tjerëve, kësaj here fajtore për goditjen e re në xhepat e qytetarëve do të jetë Qeveria e BH-së, dhe assesi ata që është dashur të reagojnë menjëherë.

Armin ZEBA

--- up ---

OSLLOBOGJENJE, 28.12.2001.

FABRIKA E DUHANIT NË SARAJEVË

Eksporti i cigareve në Kosovë në vlerë prej 20 milionë MK

Fabrika e Duhanit në Sarajevë ka realizuar për vitin 2001 një prodhim rekord prej katër mijë tonë cigare, ndërsa këto ditë ka filluar me plasimin e tyre në tregun e RF të Jugosllavisë ku, vetëm në Kosovë, në vitin 2002 do të plasojë njëmijë tonë dhe do të fitojë diç më tepër se 20 milionë KM. Krahas kësaj, në Malin e Zi do të eksportohen për çdo muaj 15 tonë cigare me vlerë prej rreth 450.000 KM, ndërsa në Serbi 50 deri në 60 tonë, që do të sjellë një fitim prej rreth 1.5 milionë KM. Sipas Nijaz Huskiqit, udhëheqës i sektorit import-eksport ne FDS, plasimi i cigareve të Sarajevës në tregjet e përmendura zhvillohet duke respektuar të gjitha aktet ligjore dhe masat e tjera të parandalimit të kontrabandës. Ne çdo pako është e ngjitur deklarata tatimore, ndërsa rimorkiot me cigare deri në kufirin me RFJ-në i përcjellin doganierët dhe ua dorëzojnë doganierëve në vendin e blerësit. "Derisa nuk u stabilizuam në tregun e brendshëm, ngurronim për të eksportuar. Përkundër faktit që në territorin e BH kemi një konkurrencë jolojale dhe kontrabandë, pozitat tona janë fuqizuar në muajt më të fundit. Kjo mund të shihet edhe nga fakti që planin e prodhimit për këtë vit e kemi realizuar në fund të nëntorit dhe praktikisht ne po punojmë për vitin e ardhshëm", thotë Shefik Llojo, drejtor i përgjithshëm i FDS. Në pyetjen nëse kjo fabrikë do të niset drejt pushtimit të tregut perëndimor, drejtori tërheq vërejtjen se kjo do të jetë më e vështirë, duke patur parasysh se aty janë të pranishme kompanitë e fuqishme multinacionale. Për "Osllobogjenje" ai e ka komentuar edhe synimin e fondeve sllovene të privatizimit për ta blerë Stacionin e Duhanit në Stollac. "Nuk ka logjikë që kushdo qoftë ta blejë jo vetëm këtë, por edhe stacionet e tjera të duhanit. Të përkujtoj që të gjitha ato stacione në periudhën e mëparshme kanë qenë në përbërje të Fabrikës së Duhanit në Sarajevë dhe, nëse dikush duhet t'i blejë ato, atëherë është pikërisht kjo fabrikë", ka konkluduar Shefik Llojo, drejtor i FDS.

F. ARIFAGIQ

--- up ---

SHTYPI NË BANJALLUKË

NEZAVISNE NOVINE, 25.12.2001.

TREGTARËT ME VIKTIMAT

Për një politikan të urtë, për një shkencëtar, për mendjen nacionale, aksioma e veprimit politik dhe çfarëdo tjetër do të duhej të jetë e drejtuar te presioni ndërkombëtar mbi shtetin e Kroacisë për ta ripërtërirë muzeun në Jasenovac dhe për ta hapur atë për opinionin. Provat për krimet ustashe janë të rëndësishme për kroatët, po aq sa edhe për serbët. Kush nuk e kupton këtë, nuk do të duhej të merret me politikë.

Branko PERIQ

--- up ---

NEZAVISNE NOVINE, 26.12.2001.

MBROJTJA E KUSHTETUTSHMËRISË

Në vendet ku qeveritë dominojnë mbi parlamentet dhe ku deputetët janë një makinë votimi, e cila duhet të votojë ashtu si t'i urdhërohet, nuk ka kushtetutshmëri, nuk ka një sistem politik demokratik dhe nuk ka liri njerëzore. Sistemi komunist, sipas të cilit është më legjitimi ai vendim për të cilin do të merren vesh liderët partiakë, është një gur rreth qafe për Bosnjën e Hercegovinën në rrugën e saj për t'u bërë shtet demokratik.

Radomir NESHKOVIQ

--- up ---

NEZAVISNE NOVINE, 28.12.2001.

KOMPLIKIMI SHTESË

Ndryshimet kushtetuese në Republikën Serbe janë një realitet i pashmangshëm që shkon rrjedhës së vet të zakonshme dhe amendamentet do të aprovohen qoftë me vendimin e shumicës së dy të tretave të Kuvendit popullor ose me arbitrazhin e Përfaqësuesit të Lartë.

Një nga çështjet kryesore rreth të cilës ekzistojnë konteste të vazhdueshme dhe të fshehura është dilema nëse pas Dejtonit po ndërtohet një Bosnjë e Hercegovinë e re ose po ripërtërihet ajo e vjetra, dhe në këtë kontekst mund t'i vështrojmë edhe reagimet politike lidhur me futjen e nocionit të republikës për Bosnjën e Hercegovinën. Republika, si pushtet publik, në të cilën do të realizoheshin të drejtat njerëzore është e domosdoshme për Bosnjën e Hercegovinën në tërësi, jo si një nocion formal, por si praktikë politike në zbatimin e pushtetit.

Radomir NESHKOVIQ

--- up ---

SHTYPI NË SHKUP

UTRINSKI VESNIK, 27.12.2001.

NUK KA GRACKË NË PROPOZIMET E GRUPIT TË KRIZËS

Intervistë e kryetarit Boris Trajkovski për Dojçe Velle

"Nëse pranohet ky propozim në tërësi, ashtu siç është dhënë, nuk do të kishte pasoja të këqija për ne, ndërsa do të zgjidhej edhe çështja e fundit e hapur midis nesh dhe Greqisë", ka deklaruar kryetari Boris Trajkovski në intervistën për Dojçe Velle lidhur me propozimin më të ri të Grupit Ndërkombëtar të Krizave për zgjidhjen e kontestit maqedono-grek, duke shtuar se kontesti është në një rrugë të mbarë për t'u zgjidhur. "Konsideroj që nëse ne flasim për njohjen e Republikës së Maqedonisë, kjo do të ishte me emrin e saj kushtetues dhe presim që të na drejtohen në këtë mënyrë", ka theksuar Trajkovski, duke nënvizuar se nuk ekziston kurrfarë gracke te propozimet, meqë ato vijnë nga një "organizatë joqeveritare me ndikim". "Nëse ky raport në pjesën e zgjidhjes rreth emrit bëhet bazë për negociatat në Nju Jork, ne do ta krijojmë një ekip për këtë dhe do të përgatitemi me seriozitet rreth të gjitha detajeve të kësaj zgjidhjeje të mundshme", ka thënë Trajkovski.

I pyetur rreth deklaratës së tij të paradokohshme që politikanët në vend nuk kanë mandatin për luftë, kriminalitet dhe korrupsion, dhe a konsideron që klasat e deritashme politike mund ta zgjidhin krizën, Trajkovski ka thënë se "strukturat politike që e kanë udhëhequr shtetin në periudhën dhjetëvjeçare nuk kanë qenë nga askush të imponuara, por që pushtetin e kane marrë nga qyetarët". "Nuk mendoj që Maqedonia në këtë moment duhet të heqë dorë nga të gjithë ata dhe t'i hedhë poshtë, duke i fajësuar përgjithësisht për problemet që i kemi pasur në të ashtuquajturën "periudhë transitore", për arsye se midis tyre ka mjaft njerëz të aftë dhe të mençur që na duhen".

Në pyetjen nëse vendi është radhitur midis vendeve me sistemin presidencial, Trajkovski është përgjigjur se aktivitetet e tij në kohën e krizës së luftës kanë qenë të stërtheksuara, por që kurrë nuk e ka patur për qëllim që të përzihet në kompetencat e organeve të tjera shtetërore, mirëpo gjatë kohës së konfliktit, për shkak të dallimeve të njohura midis partive politike në pozitë dhe atyre opozitare, si dhe midis të ashtuquajturit bllok politik maqedon dhe atij shqiptar, u imponua nevoja e ekzistimit të një subjekti politik unik që do ta formulonte politikën unike shtetërore.

--- up ---

KAPITAL, 27.12.2001.

INTERVISTË ME ALI AHMETIN, LIDER I UÇK-SË

*A prisni që të jeni midis të amnistuarve ose mendoni që pushteti maqedon do t'ju trajtojë si edhe gjer më tani, si kriminel lufte dhe përgjegjës për të gjitha ato që kanë ngjarë në Maqedoni?

-Ajo listë ka të bëjë me njerëzit që kanë qenë në burg dhe nuk ka të bëjë me ushtarët që kanë qenë pjesëtarë të UÇK-së. Ndërsa, sipas deklaratës të nënshkruar nga vetë Trajkovski, amnistia ka të bëjë me të gjithë ushtarët që kanë qenë në UÇK. Pra, aty jam edhe unë.

*UÇK është çarmatosur, ndërsa në regjionin e Tetovës ende po dëgjohen krisma armësh. Kush po qëllon?

-Është fakt që UÇK është demobilizuar, çarmatosur. Ne i kemi respektuar të gjitha marrëveshjet e nënshkruara me faktorin ndërkombëtar dhe me të gjithë faktorët e brendshëm në Maqedoni. Por, ju thoni se në Maqedoni po gjuhet me armë. Po gjuhet, por këto krisma vijnë nga njerëz të papërgjegjshëm. Unë nuk mund të pohoj nëse ata persona të papërgjegjshëm kanë qenë ose janë pjesë e UÇK-së. Por, fakt është se të gjithë ne jemi qytetarë të Republikës së Maqedonisë dhe të gjithë jemi bashkëpjesëmarrës në këtë realitet. Në Maqedoni edhe më parë është qëlluar me armë, edhe para fillimit të luftës, po edhe në periudhën e pasluftës. Ata janë persona të papërgjegjshëm që dërgojnë mesazhe negative për paqen.

*A do të thotë kjo se nuk keni kontroll mbi shqiptarët e armatosur që kanë qenë në UÇK?

-Ju thashë edhe pak më parë, kemi shumë persona të papërgjegjshëm edhe në anën maqedone, nuk është vetëm pala shqiptare ajo që gjuan me armë, dhe këtë duhet patur parasysh. Por, ne nuk kemi institucione në duart tona nëpërmjet të të cilave do të kishim mundësi t'i kontrollojmë të gjitha të shtënat që dëgjohen në Maqedoni. Në parim, të gjitha këto ngjarje janë të papranueshme, nuk janë të mira, pa dallim nga cila anë vijnë. Është tepër e rëndësishme që këto ngjarje të mos politizohen. Është thelbësore që të gjitha këto ngjarje negative të zvogëlohen gradualisht, për arsye se ato mund të përfaqësojnë edhe një rrezik për civilët, për qytetarët.

*A mund të thuhet që pikërisht Marrëveshja Kornizë është ajo për të cilën kanë luftuar shqiptarët në Maqedoni?

-Sigurisht, po. Duhet të jemi realë. Parësor është fakti që të gjithë ne jemi qytetarë të Republikës së Maqedonisë. Ndihem shumë mirë që të gjithë ne jemi tepër të ndryshëm, maqedonë, shqiptarë. Në të kaluarën shqiptarët ishin të diskriminuar në të gjitha pikëpamjet, në të gjitha fushat, politikisht, ekonomikisht. Nëse hyjmë dhe i analizojmë të gjitha padrejtësitë të cilave u ishin ekspozuar në shtet, atëherë ka shumë pak kohë për t'i korrigjuar të gjitha ato. Thelbësore është të shikohet drejt ardhmërisë. Ta harrojmë të kaluarën. Të mos na shfaqet si një ëndërr shumë e keqe. Thelbësore është që të na ndodhë pajtimi midis dy etnive, meqë vetëm ashtu mund ta ndërtojmë një ardhmëri më të mirë për vetë Maqedoninë dhe qytetarët e saj. Parësore është që të kuptohet drejt Marrëveshja e Paqes, tërësia dhe mesazhi i saj. Marrëveshjen Paqësore duhet shpjeguar të gjithë qytetarëve. Vetëm ashtu mund t'i shërbejmë shtetit tonë. Duke e materializuar këtë marrëveshje në praktikë, do ta shmangim mundësinë që ajo të mbetet vetëm në letër. Nuk mund të ndiehet paqja në një vend nëse komuniteti tjetër është i trazuar, siç është rasti me komunitetin shqiptar dhe atë maqedon. Me materializimim e Marrëveshjes së Ohrit shqiptarët do të ndiehen si qytetarë të njëmendtë të këtij shteti.

*A mund të mbijetojë një Maqedoni multietnike duke patur parasysh hendekun që e krijoi lufta?

-Është e sigurt që Maqedonia mund të mbijetojë si një shoqëri multietnike. Vetëm me një kusht. Që politikanët të mos bëjnë terror politik mbi qytetarët. Unë vërtet nuk besoj që marrëdhëniet midis maqedonëve dhe shqiptareve janë përkeqësuar gjer në atë shkallë, siç i prezentojnë politikanët dhe mediat. Për këtë arsye, të gjjithë duhet të angazhohemi, mediat dhe politikanët, për t'i ndihmuar qytetarët në rrjedhën e këtyre proceseve ku ne jemi vetëm akterë. Duhet t'i kryejmë detyrat me rezultate sa më të mira për t'u integruar sa më shpejt në Evropë. Në Maqedoni duhet të inaugurohen standarde evropiane të jetesës. Që qytetarët të mos dallohen sipas përkatësisë etnike, por të trajtohen si qytetarë që i përkasin një shteti.

Të gjithë ne jemi qytetarë, nuk mund të sillemi indiferentë ndaj të gjitha këtyre ngjarjeve rreth nesh. Çdo hap drejt mirëqenies së qytetarëve në Maqedoni është një hap drejt mirëqenies sonë si individë. Nuk do të rreshtim kurrë që të japim maksimumin nga vetja jonë për të mirën e qytetarëve të Maqedonisë.

*Çfarë mendoni për deklaratën e deputetit të PPD-së, Abdurrahman Alitit, që me Marrëveshjen Kornizë përfundojnë kërkesat e shqiptarëve në Maqedoni?

-Nuk mund të vëmë pikë mbi çfarëdo kërkesash, të cilitdo popull. Nuk mund të vëmë pikë ndaj kërkesave të shqiptarëve, si dhe të popujve të tjerë që jetojnë në Maqedoni. Ekzistojnë mundësi të ndryshme parlamentare për realizimin e atyre kërkesave. Për mua është shumë e rëndësishme që të zvogëlohen frustrimet në këtë moment kur flitet për çështjet nacionale. Duhet arritur zgjidhje të mira për të gjitha çështjet nacionale, për të gjitha kërkesat nacionale të të gjitha komuniteteve etnike në Maqedoni, të gjitha këto për mirëqenien e qytetarëve të Maqedonisë.

*A do të thotë kjo që Marrëveshja e Prizrenit do të vlejë edhe më tej? Thatë që ka shumë punë, por që kjo punë është bartur në fushën e politikës.

-Është thelbësore që ne shqiptarët të veprojmë në pajtim me Marrëveshjen e Prizrenit. Është thelbësore që të angazhohemi të gjithë për vendosjen e paqes, për zvogëlimin e tensioneve dhe në drejtimin që shpie materializimi i Marrëveshjes Paqësore.

*Mirëpo, pohohet që megjithatë është bërë presion mbi popullsinë shqiptare që të japë para, por edhe fëmijët e vet në radhët e UÇK-së.

-Këto janë të pavërteta. Të gjithë ushtarët ishin vullnetarë. Ne megjithatë jemi përpjekur që asnjëri nën 18 vjet të mos hyjë në radhët tona. Ka patur raste kur kanë dhënë datëlindje të rrejshme, vetëm pse dëshironin të jenë në radhët tona. Por, do të vijnë edhe aso kohërash kur pasionet do të qetësohen. Ne e kemi patur edhe mbështetjen edhe ndihmën edhe nga popullsia maqedone.

*Dëshironi të thoni se ka qenë kjo një lëvizje?

-Nuk mund t'ia definoj karakterin. Një pyetje e tillë më është shtruar edhe nga përfaqësuesja e një institucioni ndërkombëtar. Edhe pyetja e saj ishte - pse nuk na keni ftuar edhe ne maqedonët në luftë kundër pushtetit të korruptuar. Ajo vërtet më ka vënë në një pozitë pa përgjigje. E vetmja gjë që kam mundur t'ia them është ajo se të paktën unë nuk kam parë kurrfarë sinjalesh që dëshironi të na bashkoheni në luftën kundër një pushteti të korruptuar.

F u n d

--- up ---