SUN, 07 OCT 2001 18:34:07 GMT

PASQYRA E SHTYPIT (21.09. - 28.09.2001.)

SHTYPI NË BEOGRAD

• DANAS, 22-23.09.2001. : KEMI PRITUR TË LARGOHET MILLLOSHEVIQI
• BLIC, 24.09.2001. : MUNDËSIA E PASHFRYTËZUAR
• NEDELJNI TELEGRAF, 26.09.2001. : EKSHIBICIONET
• NIN, 27.09.2001. : FLETËNDJEKJA PËR 100 000 AUTOMOBILË

SHTYPI NË TIRANË

• SHEKULLI, 22.09.2001. : DYSHIMI MBI SHQIPËRINË
• SHEKULLI, 22.09.2001. : KRIZA E RIKTHYER MAQEDONE
• KORRIERI, 22.09.2001. : TË NDIQET, POR TË MOS KAPET

SHTYPI NË PRISHTINË

• ZËRI, 25.09.2001. : KTHIMI
• KOHA DITORE, 26.09.2001. : PËR BALLKANASIT E PERËNDIMORËT NUK KA MË RRUGË TË MESME

SHTYPI NË SARAJEVË

• OSLOBODJENJE, 26.09.2001. : SË SHPEJTI NËNSHKRUHET MARRËVESHJA TREGTARE MIDIS BH DHE SLLOVENISË
• DNEVNI AVAZ, 27.09.2001. : HASAN JAKUPOVIQ, ODA EKONOMIKE E FBH
• DNEVNI AVAZ, 27.09.2001. : EKSKLUSIVE: AKSIONI I FSHEHTË I VENDEVE TË EVROPËS JUGLINDORE

SHTYPI NË BANJALLUKË

• NEZAVISNE NOVINE, 24.09.2001. : EKSPERTËT KANË RËNË NË KËRCU
• NEZAVISNE NOVINE, 25.09.2001. : KUJT I DUHEN AKTAKUZAT SEKRETE
• NEZAVISNE NOVINE, 27.09.2001. : KUSH PRODHON AFERA

SHTYPI NË SHKUP

• DNEVNIK, 29.09.2001. : PAS "KORRJES" DUHET TË PASOJË EDHE KTHIMI "ESENCIAL"
• LOBI, 24.09.2001. : PAS MAQEDONISË
• UTRINSKI VESNIK, 29.09.2001. : MË SHUMË SE 1.000 MAQEDONAS KANË KËRKUAR PASAPORTË BULLGARE

SHTYPI NË SOFJE

• STANDART, 22.09.2001. : DEKLARATA E PËRFSHINTE EDHE MAQEDONINË
• DNEVNIK, 25.09.2001. : DELEGACIONI PARLAMENTAR SHFAQ INTERESIN PËR PRONËN BULLGARE NË MAQEDONI
• SEGA, 26.09.2001. : DISA VENDE PERËNDIMORE E KANË NJË REND DITE SEKRET PËR BALLKANIN
• DNEVNIK, 27.09.2001. : "BALLKANFARMA" INVESTON $2.5 MILIONË NË FABRIKËN E SAJ NË MAQEDONI
• TRUD, 27.09.2001. : MAQEDONASIT SHFAQIN INTERES PËR BANESA NË KRAHINËN PIRINE

SHTYPI NË BEOGRAD

DANAS, 22-23.09.2001.

Intervistë: Dimitrije Rupel, ministër i punëve të jashtme të Republikës së Sllovenisë

KEMI PRITUR TË LARGOHET MILLLOSHEVIQI

(...) *Sllovenia i ka ndërprerë e para marrëdhëniet me RSFJ, ndërsa e fundit i ka vendosur marrëdhëniet me RFJ. Si e shpjegoni këtë simbolikë?

-Kemi pritur që Millosheviqi të largohet. E kemi braktisur RSFJ pikërisht për shkak të tij, respektivisht të politikës së tij, e cila për Slloveninë ishte e papranueshme, dhe e cila shkonte drejt anulimit të identitetit dhe shtetësisë sllovene. Po të mos ishte Millosheviqi, duhet besuar se as që do të ndodhnin ngjarjet e fillimeve të viteve nëntëdhjetë, dhe është për t'u besuar se do të mbesnim bashkë.

*Në shtetin e mëparshëm bashkëpunimi midis subjekteve ekonomike ishte në një niveel të lakmueshëm. A e prisni një trend të tillë edhe në të ardhmen?

-Sllovenia dhe RFJ janë në rrugë të mirë të vazhdojnë me traditën e miqësisë. Është një vend i përgjithshëm se sllovenët dhe serbët gjatë historisë kanë qenë në marrëdhënie ë mira, të cilat, në një moment, u prishën në Jugosllavinë socialiste, po të cilat po ripërtëriten sot shumë shpejt. Një shenjë e bashkëpunimit të tillë të mirë është edhe hapja e paradokohshme e ambasadës së Republikës së Sllovenisë në Beograd, ku ishte i pranishëm një numër i madh njerëzish, për ç'gjë vërtet nuk ushqeja shpresa të tilla. (...)

Filip RADOJIÇIQ

--- up ---

BLIC, 24.09.2001.

Midis rreshtash

MUNDËSIA E PASHFRYTËZUAR

Para dy javësh, koordinatori i Paktit të Stabilitetit, Bodo Hombah, u lajmërua nga Japonia: atje ai shkoi për të siguruar ndonjë ndihmë për Ballkanin, meqenëse në Evropë askujt më, siç duket, nuk i ha palla për këtë skutë. Asohere erdhi lajmi se, pas vitit të ri, Bodo Hombah do të tërhiqet nga funksioni i mirëbërësit ballkanik në fjalë, ndërsa projekti i dështuar që quhet Pakti i Stabilitetit do të detyrohet ta gjejë një magjistar tjetër, i cili do t'i bindë varfanjakët ballkanikë se rindërtimi i regjionit sa s'ka filluar. Pse Pakti i Stabilitetit dështoi? Koordinatori Hombah e kishte një shpjegim: të gjitha vendimet dhe marrëveshjet, të vërtetuara në dhjetëra mbledhje, simpoziume dhe tavolina të rrumbullakëta, janë ndeshur me obstruksionin e burokratëve të gjithëpushtetshëm në Bruksel. (...)

Po, nëse kalorësi sypatrembur Hombah e humbi betejën me përbindëshin evropian, çfarë u mbetet fukarenjve ballkanikë? Të kuptojë që Pakti i Stabilitetit ishte një lloj "pesëvjeçari" postkomunist, me të cilin Ballkani mbahej në një pritje të disiplinuar në radhë për ta lejuar të futet në Evropë... Ose të vazhdojnë, sikur asgjë nuk ka ndodhur, të lozin rreth tavolinave të rrumbullakëta gjithnjë e më të zbrazëta, pranë të cilave, që tani e tutje, ekspertët do t'ua tërheqin vërejtjen se mirëqenia nuk u vlen për asgjë, nëse më parë nuk sigurohen nga terrorizmi ndërkombëtar?

Pakti i Stabilitetit, gjatë ekzistencës së tij dyvjeçare, ishte një stërvitje impresive demonstruese e aftësisë madhhështore të Perëndimit për të mobilizuar një energji kolosale të ndryshimeve dhe për ta ruajtur status quo-në. Në vend që ta shndërrojë Ballkanin në një kantier ndërtimi, në të cilin do të kaliten marrëdhëniet e reja dhe njerëzit e rinj evropianë, ashtu si Hombah, në manierën e një Stahanovi postmodern, ka premtuar, Pakti i Stabilitetit, i ngatërruar dhe i pamundësuar, ka hapur në Ballkan beteja të reja luftërash... Pakti i Stabilitetit e ka shndërruar Ballkanin në një rezervat popujsh dhe vendesh të varfëra e të lëna mbasdore, të cilave nuk u mohohet asnjë e drejtë, por as u ofrohet ndihmë që të realizohet ndonjëra nga ato. Pakti i stabilitetit, ndoshta, do të studiohet si një mundësi kolosale e pashfrytëzuar për ta ndryshuar kartën sociale dhe të sigurisë. (...)

Branisllav MILLOSHEVIQ

--- up ---

NEDELJNI TELEGRAF, 26.09.2001.

Shënimet e kryeredaktorit

EKSHIBICIONET

(...) Koshtunica kaq luftarak është befasi për shumëkë, dhe është dëm i vërtetë që ato kapacitete të tij nuk i ka treguar në kohën e Millosheviqit. Aftësia e tij që t'i zbulojë armiqtë me lehtësi, si dhe shkatërruesit e shtetit, është fascinante, prandaj është eniigmatike pse ai nuk e tregonte derisa regjimi i mëparshëm po i ndrydhte dhe abuzonte institucionet dhe drejtësinë.

As që e dimë më kur Koshtunica del si lider i DSS, e kur si kryetar i RFJ, kur është parimor, e kur joparimor...

Kritika e tij do të ishte parimore dhe e sinqertë sikur, si shembull për të tjerët, do ta ngrinte postin e liderit në DSS, dhe ta ndërpriste praktikën që me autoritetin e tij shtetëror t'i mbështesë aktivitetet e përditshme të "funksionarëve të lartë" të partisë së tij dhe njerëzit rreth vetes që kanë punuar keq. Vetë fakti që ai e pranon një gjë të tillë e vërteton se ai e pranon modelin komunist të shkrirjes së partisë dhe shtetit, pa marrë parasysh kritikat e tij të rrepta të komunizmit...

Me ekshibicione mediale të bëra me mjeshtëri, Koshtunica po e fsheh në mjegull detyrën e tij themelore - ta ruajë shtetin federal. Tani, kkur iu duk se Jugosllavia po i numëron pandalshëm ditët e saj të fundit, ai po i lan duart dhe po e qet përgjegjësinë te të tjerët... Duke ikur nga anija që po fundoset, Koshtunica po përpiqet me çdo kusht që për vete ta sigurojë një pushtet sa më të madh në republikë, po edhe me kusht që të ndalen ndryshimet në Serbi, të cilat, mme gjithë vështirësitë, disi po shkojnë tutje... Në ndeshjen aktuale nuk kemi të bëjmë me kkonfliktin midis Koshtunicës e Gjingjiqit, siç do të konkludonte ndonjë mendje e cekët, dhe siç dëshiron Koshtunica ta paraqesë këtë. Për të gjithë ne këtu kjo ka të bëjë me zgjedhjen - a do t'i vazhdojmë reformat e dhembshme dhe të hyjmë në një shoqëri qytetare, ose do të mbesim të gjallojmë mbi rrënojat e shtetit të Millosheviqit.

Moomçillo GJORGOVIQ

--- up ---

NIN, 27.09.2001.

Intervistë: Zoran Zhivkoviq, ministër federal i punëve ttë brendshme

FLETËNDJEKJA PËR 100 000 AUTOMOBILË

(...) *Vendi ynë është edhe një territor transitor për robërit e bardhë, emigracionin ilegal, tregtinë me drogë dhe armë. Si do t'ia dalë policia në të ardhmen me këtë problem?

-Me hyrjen në Interpol po krijohen mundësi më të mëdha që të ndërtohet ky mozaik. Është një problem i madh që ne për një pjesë të territorit tonë nuk mund t'i marrim përgjegjësitë. Ajo është nën protektoratin ndërkombëtar dhe asnjë organ shtetëror as i Serbisë, as i Malit të Zi, as i Jugosllavisë nuk ka kurrfarë mundësie që të punojë atje. Të gjithë e kanë të qartë, pra edhe Interpoli, që Kosova e Metohia është pjesa më e kriminalizuar e kontinentit tonë. Nëse përdoren shprehjet popullore, siç janë: rruga e drogës, rruga e armëve, atëherë për Kosovën mund të themi se është një autostradë për këtë lloj krimi. (...)

Sllobodan IKONIQ

--- up ---

SHTYPI NË TIRANË

SHEKULLI, 22.09.2001.

DYSHIMI MBI SHQIPËRINË

Me pak fjalë, kur themi që në Shqipëri mund të hyjnë e të dalin terroristë, nuk kemi të bëjmë me ndonjë akuzë. Akuzë do të ishte, nëse do të thoshim që terroristët vijnë, shkojnë, zhvillojnë veprimtari e organizohen me lejen e Qeverisë e te shtetit shqiptar, por këtë deri më sot e thotë vetëm ndonjë idiot i shtypit shqiptar. Ne kemi një qeveri që kontrollohet, komandohet e udhëzohet nga zyrtarët amerikanë, ne kemi shërbime sekrete për gjithkënd, por jo për amerikanët e për CIA-n; vendi ynë është satelit i amerikanëve e për ta thënë e stërthënë këtë, kemi harxhuar kohët e fundit shumë zell e krenari. Në këto kushte nëse do të konkludonim që Qeveria e shërbimet sekrete shqiptare bëjnë lojën e Bin Ladenit, do ta kishim më të lehtë të besonim që bombardimi i kullave binjake është organizuar nga vetë amerikanët. Në mos, amerikanët janë syleshë dhe nuk dinë se ç'bëjnë instrumentet e tyre në Shqipëri, qofshin këta qeveritarë e shtetarë; qofshin 007-a. Për këtë shkak e jo vetëm për këtë, akuza që bëhet është e çmendur.

Kjo është edhe një nga arsyet që nxiti ambasadorin amerikan të nxitojë për të dhënë një konferencë për shtypin, në të cilën mori në mbrojtje shtetin e Qeverinë shqiptare. Themi "një nga arsyet", sepse para së gjithash , ai ka t hirrur gazetarët në "Rogner" për të deklaruar një qëndrim, i cili, sipas të gjitha gjasave, nuk është qëndrimi i tij personal. Nga ana tjetër, vetë shqiptarët, edhe kur nuk janë të kënaqur me shtetin e qeverinë e tyre për këto punët e brendshme, nuk shkojnë deri atje sa të hamendësojnë lidhje të tyre me terrorizmin ndërkombëtar. Kjo e tejkalon çdo fantazi të mbarsur nga armiqësia me pushtetin. Kjo do të ishte e tmerrshme.

Mustafa NANO

--- up ---

SHEKULLI, 22.09.2001.

KRIZA E RIKTHYER MAQEDONE

Parlamenti i Maqedonisë votoi dje për rikthimin e vendit në krizën e dy muajve më parë. Deputetët maqedonë hodhën poshtë njërin prej amendamenteve kushtetuese që ka të bëjë me përdorimin e barabartë të feve ortodokse, muslimane dhe katolike në vend, duke dëshmuar edhe një herë se proçesi i paqes ndodhet i varur në një fije të hollë peri. Ndërsa kryetari i Kuvendit Andov ka abstenuar, nuk është arritur shumica e kërkuar për kalimin e nenit në fjalë.

Rrëzimi i kësaj klauzole e vë seriozisht në rrezik të ardhmen e proçesit, ndërkohë që zërat për një referendum të mundshëm, duket se e tendosin edhe më tej situatën politike në vend.

Ndodhemi kështu përballë një zhvillimi të përmendur shpesh në parashikimet e analistëve të huaj, të cilët e shihnin me dyshim gatishmërinë e parlamentit vendas për të adoptuar ndryshimet që do të sjellin paqen dhe stabilitetin në Maqedoni. Qysh kur Marrëveshja e Ohrit mori përsipër firmën e aktorëve kryesorë politikë të krizës, frika për një reagim negativ të Parlamentit, ka qenë bashkëudhëtarja e rregullt e proçesit të vështirë të paqes. Megjithëse nënshkruan të detyruar nga presioni i jashtëzakonshëm i perëndimit, Gjeorgjevski dhe njerëzit pranë tij nuk e fshehën kurrë skepticizmin për piketat e reja që vendoste marrëveshja në fjalë, në planin e marrëdhënieve ndëretnike në FYROM.

Kundërshtimi i hapur i fushatës së mbledhjes së armëve nga ana e NATO-s ishte një tjetër sinjal i qartë se Shkupi zyrtar po kërkonte të kapej diku, për të motivuar hedhjen poshtë të të gjithë projektit të paqes. Ditët e fundit, të cilat e zhvendosën krejtësisht vëmendjen e opinionit ndërkombëtar mbi krizën amerikane, kanë shërbyer siç duket, që Shkupi të përgatisë rrëzimin e atij që mund të konsiderohet pa frikë si muri i fundit që ndan paqen nga lufta, unitetin e vendit nga kaosi i shpërbërjes. Proçesi i paqes në Maqedoni ka qenë shpesh muajve të fundit, një çështje e minutës së fundit.

Mjafton të kujtohen përpjekjet e dyshes Leotard - Pardju, për të qetësuar një krizë që në momente të caktuara i ngjante një lufte të vërtetë civile, ashtu siç vlen të nënvizohet se edhe Marrëveshja e Ohrit është arritur vetëm pas një raundi të gjatë e të komplikuar diplomatik që synonte bindjen e autoriteteve sllavo-maqedone për dhënien e konsensusit. Për këto arsye, ka qenë i pritshëm një rezultat votimi si i djeshmi në Kuvendin maqedon.

Çështja është sesi do të dilet tani nga ky qorrsokak ku janë të gatshëm ta fusin proçesin e paqes deputetët e VMRO-DPMNE-së. Në Shkup e dinë se tashmë as Europa dhe as SHBA nuk e kanë përqendrimin, e ndoshta edhe dëshirën e mjetet e nevojshme, për të sjellë edhe një herë në drejtpeshim rrëmujën maqedone. Shumçka do të varet ndoshta nga aftësia e brendshme e politikës maqedone, për të gjetur forcat e duhura, për ta rikthyer proçesin në trasenë e normalitetit dhe për të evituar skenare që s'do të nxirrnin asnjë fitues. Kostoja e një krize të dytë nacionale është bërë tashmë e qartë në sytë e të gjithëve. Mbetet të provohet se ka dëshirë për të shmangur një praglufte të dytë, që mund të rezultonte fatale për një vend të tronditur thellë në themelet e formulës multietnike, mbi të cilat është ngritur dhjetë vjet më parë.

Ilir KAMENICA

--- up ---

KORRIERI, 22.09.2001.

TË NDIQET, POR TË MOS KAPET

Kryeministri maqedonas Gjeorgjevski dhe partia e tij po bëjnë disa manovra për t'i kaluar anash marrëveshjes që nënshkruan në 13 gusht në Ohër. Kjo fillon me lojërat e vogla obstruksioniste, duke e shtyrë nga dita në ditë diskutimin në Parlament të ndryshimit të Kushtetutës, që përbën thelbin e marrëveshjes për të kaluar pastaj në "operacione' më të mëdha, siç është propozimi për referendumin.

Parimisht, të thërrasësh popullin në referendum për ligje që rregullojnë jetën qytetare është normale. Por, në rastin e dhënë kemi të bëjmë me një propozim tërësisht amoral. Sikur të mbahej sot referendumi në Maqedoni, për t'i pyetur shtetasit direkt ose indirekt, nëse u duhen dhënë të drejta të barabarta shqiptarëve, rezultati matematik i referendumit do të ishte 65% "jo". Me këtë kartë në dorë z. Gjeorgjevski do të mund të thoshte botës se, "vetë populli vendosi me vullnetin e tij të lirë" të griste marrëveshjen e Ohrit dhe t'i linte punët siç janë. Mirëpo bota, e sidomos shqiptarët e Maqedonisë, kurrsesi s'mund të bien në një kurth të tillë banal. Nuk mund të vesh në pyetje me anë referendumi të drejtat njerëzore të pakicës, sidomos kur ke të bësh me një mazhorancë tendencioze, të inatosur e të frikësuar në të njëjtën kohë. Z. Gjeorgjevski e di se një lojë e tillë s'mund të kalojë, por ai është i vendosur të provojë çdo mjet, duke i ngjarë përherë e më tepër një njeriu që godet me grushta në errësirë. Një provë tjetër e eksitimit të z. Gjeorgjevski përbën edhe faktin se ai u përpoq në mënyrë krejt fëminore të lidhte terrorizmin e 11 shtatorit në SHBA, me kërkesat për liri e barazi të shqiptarëve të Maqedonisë, tentativë që u bllokua në çast nga i dërguari amerikan në Shkup, z. Pardju.

Zhvillimet në Maqedoni hedhin një dyshim të rëndë rreth vullnetit të disa krerëve politikë për të arritur bashkëjetesën etnike në kuadrin që përcaktoi marrëveshja e Ohrit. Prirje të tilla të kalimit anash e të spekulimit vërehen sidomos kur bota është e zënë me ngjarje të rënda. Forca ushtarake amerikane po mbledhin me shpejtësi në Gjirin Persik e në Oqeanin Indian. Pritet nga ora në orë të shpërthejë goditja ndaj epiqendrave të terrorizmit. Kjo mori formë e konsistencë sidomos me fjalimin historik të presidentit Bush para Kongresit. Pikërisht në një moment të tillë dhe kur besohet në një pakësim të vëmendjes amerikane ndaj Ballkanit sajohen intrigat politike në Shkup, duke menduar se kur digjet pylli askush nuk e vë re ndezjen e një shkrepsjeje. Veç kurtheve dhe intrigave politike s'mund të kalojnë pa u vënë re dhe intriga të tjera, si forcimi i reparteve paraushtarake dhe importimi me ngut i tankeve dhe avionëve modernë nga Ukraina. Të përgatitësh luftën ndërsa flet për paqen. Lajme të tilla nga Maqedonia nuk mund të konsiderohen një ogur i mirë.

Sabri GODO

--- up ---

SHTYPI NË PRISHTINË

ZËRI, 25.09.2001.

KTHIMI

Një ndër çështjet për të cilat ekziston koncensus mes ndërkombëtarëve dhe vendorëve në Kosovë, po edhe qendravee ku vendoset për Kosovën, është pajtimi për domosdoshmërinë që serbët e Kosovës të përfshihen në institucionet që po ndërtohen këtu. Hapi më i rëndësishëm në këtë drejtim është parë në mundësinë e pjesëmarrjes së serbëve në zgjedhjet e nëntorit për Parlamentin e Kosovës. Lidhur me këtë, momentalisht vërehen dy tendenca. Njëra ka të bëjë me përmbushjen e të gjitha formaliteteve teknike që serbët të mund të marrin pjesë në zgjedhje, që ka përfunduar me certifikimin nga KQZ-ja të koalicionit të subjekteve politike serbe të quajtur "Kthimi" ("Povratak"). Ky trend duket se do të shpjerë në pjesëmarrrjen e serbëve në zgjedhje. E kundërta e këtij procesi është përpjekja e Beogradit zyrtar që shqiptarët dhe Kosovën t'i paraqesë si bartës dhe vatër të terrorizmit. Në krye të këtijj aksioni janë vënë vetë Kooshtunica, Gjingjiq, Çoviq dhe ministrat e tyre. Kur i shpallin "shqiptarët terroristë e Kosovën vatër të terrorizmit", ata nuk janë duke lënë dilemë: ta merr mendja se je duke e dëgjuar Sllobodan Millosheviqin!

Do të thoni: është ditur se ata janë të njëjtë.

Problemi është se bashkësia ndërkombëtare është duke pritur mu ndihmën e këtyre njerëzve për integrimin e serbëve të Kosovës në institucionet që do të krijohen pas zgjedhjeve të nëntorit.

Kështu lind dilema trishtuese: mos vallë udhëheqja e re Beogradit "Kthimi"-n e sheh si shans të rikthimit të aparaturës për të cilën Kosova nuk është asgjë tjetër pos vendbanim i përhershëm i terrorizmit? Do të ishte ky, ndoshta, potezi i mbramë fatal që Beogradi e luan në kurriz të vet serbëve të Kosovës.

Bardh HAMZAJ

--- up ---

KOHA DITORE, 26.09.2001.

PËR BALLKANASIT E PERËNDIMORËT NUK KA MË RRUGË TË MESME

Java e kaluar, e përvjedhur në pritje të asaj se çfarë do të ndodhë nnë politikën ndërkombëtare të aksionit të përgjigjes ndaj aktit terrorist në SHBA, ka shënuar edhe disa vendime jo pak të rëndësishme për Kosovën dhe fqinjësinë. Vendimi i parë ka të bëjë me aprovimin e Parlamentit maqedonas për të ratifikuar plotësisht Marrëveshjen e negociuar të Ohrit. Vendimi i dytë ka të bëjë me pranimin e serbëve për pjesëmarrje në zgjedhjet e ardhshme të 17 nëntorit me një listë unike.

Të dyja vendimet do të krijojnë situata të pakthyeshme, nëse do të arrijnë të implementohen. Përderisa në Maqedoni definitivisht do të braktiset një e kaluar e bazuar mbi dominim dhe mbivotim, si një procedurë eleminuese parlamentare, atje do të mund të krijohet një shans i aplikimit të një demokracie më të drejtpërdrejtë me një mundësi vendimmarrjeje që i njeh si të drejtat e komuniteteve, ashtu edhe ato të individit, duke mos e rrezikuar në asnjë moment kornizën shtetërore dhe integritetin dhe pacenueshmërinë territoriale të vendit. (.)

Për dallim nga Maqedonia, ku marrëveshja e adoptuar nuk ndryshon statusin e vendit, por karakterin e tij (prej shtetit njënacional shndërrohet në shtet me premisa qytetare), Kosova, vetëm pas ndërtimit të institucioneve demokratike do t'i hyjë rrugës së zgjidhjes së statusit final. Dhe ky fakt, i përcaktimit të mëvonshëm të statusit final, ka pasoja për rajonin. Në fakt, çdo zgjidhje e shpejtësuar dhe e imponuar nga jashtë për statusin final të Kosovës i sjell pasojat: pozitive ose negative edhe për rajonin. Pra, kthimi kah jeta institucionale politike që insiston në ndërtimin e demokracisë për të gjithë qytetarët, është rruga që u ikën varianteve negative dhe i parandalon situatat e paparashikueshme dhe konfliktuoze. Për këtë arsye, vendosja e institucioneve demokratike përmes mjeteve politike në këtë fazë delikate ka rëndësi të veçantë për paqen në rajon. Dhe kjo në asnjë moment nuk mund të bëhet pa ndonjë formë të prezencës dhe mbikëqyrjes së faktorit ndërkombëtar - para së gjithash të NATO-s dhe BE-së, sado që është e vështirë që të kontrollohet ky proces. Kjo sidomos nëse ky proces është dykahësh dhe i rënduar nga hija e luftës kundër terrorizmit në Lindjen e Mesme, me situata të rënda e të paparashikueshme. Por, duket se rrugë të mesme nuk ka, as për ballkanasit e as për perëndimorët. Ose do të ketë pranim të rrugës së zgjidhjeve të kontesteve me mjete politike, ose do të shkohet në situata ekstreme me pasojaa negative për të gjithë. Momenti I pikërishëm sugjeron se koha e zgjidhjes së krizave me konflikte të armatosura në Ballkan ka kaluar. Përveç nëse nuk dëshirohet një katastrofë e përgjithshme.

Ylber HYSA

--- up ---

SHTYPI NË SARAJEVË

OSLOBODJENJE, 26.09.2001.

SË SHPEJTI NËNSHKRUHET MARRËVESHJA TREGTARE MIDIS BH DHE SLLOVENISË

Nga një janari pa dogana për mallrat nga BH

Marrëveshja për tregtinë e lirë midis BH dhe Sllovenisë do të duhej të nënshkruhej në panairin e sivjetëm ZEPS, i cili fillonn më dy tetor në Zenicë, paralajmërojnë në ambasadën sllovene në Sarajevë. (.)

I ngarkuari me punë në ambasadë, Vojko Kuzma, dhe këshilltari Belec, besojnë se marrëveshja për tregtinë e lirë do ta pakësojë debalancin në masë të rëndësishme.

Këmbimi i mallrave gjatë vitit të kaluar midis BH dhe Sllovenisë arrinte në 1.1 milion marka në të dy kahjet, ndërsa në bazë të rezultateve deri në korrikun e këtij viti, ekziston ppresupozimi se deri në fund të vitit do ta arrijë të njëjtin nivel. Vitin e kaluar debalanci i Republikës Serbe ishte një me dhjetë, ndërsa në FBH një me shtatë. Ky vit është pakëz më i mirë - FBH e ka një me pesë, ndërsa Republika Serbe një me tetë. Në ambasadën sllovene mundësi të mira për BH shohin, para së gjithash, në aranzhmanet bujqësore, prodhime që tani nuk janë konkurrente në Slloveni për shkak të doganave. Mirëpo, Sllovenia është një nga vendet, e cila, thonë në ambasadën e këtij shteti, investon më së shumti para në BH. Deri tani ajo arrin, siç dëgjuam, shifrën prej rreth 300 milionë MK, që "ka hapur rreeth 2.500 deri në 3.000 vende pune. Pritet, siç thonë, edhe një investim i shpejtë me vlerë prej 100 milionësh, që do të duhej të hapë edhe rreth 1.000 vende pune të tjera. Për cilat firma, kryesisht, bëhet fjalë?

'Mercatori' duhet të fillojë me afarizmin në Tuzëll, ndërsa ai në Sarajevë tani, siç është thënë, po e rrit në masë të konsiderueshme shitjen e mallit "made in BH". Më parë, në qendrën afariste të 'Mercatorit' në kryeqytetin e BH kishte rreth dhjetë për qind mallra nga BH, ndërsa tani ajo përqindje ka arritur në 30.

Kishtte mjaft fjalë edhe rreth ndërtimit të paralajmëruar të fabrikës së qilimave në kufirin midis eniteteve afër Sarajevës, për ç'gjë, siç thuhet, ka shfaqur interes edhe bashkësia ndërkombëtare, sepse bashkërisht do të punonin njerëzit nga FBH dhe RS. Aty në ffillim punë do të gjenin 170, pastaj edhe 200 persona të tjerë. Vitin e ardhshëm pritet, paralajmërojnë nga ambasada sllovene, të fillohet edhe me prodhimin e pashtetës argeta në Sarajevë, për ç'gjë në Ptuj nuk ka as lëndë të parë, prandaj e blejnë nga Italia. (.)

E. KREHIQ

--- up ---

DNEVNI AVAZ, 27.09.2001.

HASAN JAKUPOVIQ, ODA EKONOMIKE E FBH

Prona e BH në RFJ duhet të paraqitet pranë agjencisë së atjeshme për privatizimin

Ndihmëspresidenti i Odës Ekonimke Federale, Hasan Jakupoviq, vlerëson se deri tani aktivitetet e ndërmarra me qëllim që subjekteve ekonomike t'u mundësohet realizimi konkret i te drejtave të tyre pronësore në RFJ janë të pamjaftueshme, sepse ka munguar aktiviteti i organeve shtetërore për krijimin e një legjislacioni të volitshëm dhe të bazuar mbi reciprocitetin.

-Është i domosdoshëm veprimi i organeve shtetërore për ta penguar uzurpimin e pronës së subjekteve ekonomike nga BH në Jugosllavi. Është e qartë se ajo nuk mund të realizohet edhe në pajtim me legjislacionin e tanishëm të Serbisë dhe Jugosllavisë, sepse ato nuk janë të harmonizuara reciprokisht, janë jokushtetuese dhe në kundërshtim me Marrëveshjen për Suksesion të ish-Jugosllavisë. Në gjendjen e tashme të legjislacionit në Jugosllavi, përfaqësuesit e ndërmarrjeve në BH po rraskapiten materialisht në përpjekjet për ta kthyer pronën e tyre, po edhe kanë pak gjasa për ta bërë këtë. Ndërsa organet shtetërore e përcjellin pamjaftueshëm gjithë këtë situatë - vlerëson Jakupoviq.

Bashkëbiseduesi ynë thekson se ministria e pujqësisë dhe privatizim e Serbisë tashmë e ka hequr një ndërmarrje nga lista për privatizim. Fjala është për Industrinë e Ngjyrave "Duga" në Beograd. Në shpjegimin për vendimin e marrë ministria thekson se është i nevojshëm "një shqyrtim më i kujdesshëm i marrëdhënieve pronësore dhe atyre me investitorët lidhur me strukturën e kapitalit të kësaj ndërmarrjeje, që është parakusht për fillimin e privatizimit të pjesës së mbetur të kapitalit shoqëror". Nga kjo nxirret konkludimi se të gjithë personat nga BH do të duhej të parashtronin të drejtat e tyre mbi një pronë konkrete para Agjencisë për Privatizim në RFJ, respektivisht në Serbi, që ato të mos privatizohen. Kjo është e një rëndësie të posaçme për ato ndërmarrje që kishin depozite financiare te ndërmarrjet që janë në atë territor.

M. SULOVIQ

--- up ---

DNEVNI AVAZ, 27.09.2001.

EKSKLUSIVE: AKSIONI I FSHEHTË I VENDEVE TË EVROPËS JUGLINDORE

Mafiozët të lidhur me disa politikanë në pushtet

Të gjithat po mbahen ende sekret, por sipas informacioneve që ka arritur t' i sigurojë "Dnevni Avaz", në zhvillim e sipër është një aksion i gjerë në gjithë Evropën Juglindore. Fjala është për larjen e hesapeve me mafian. Në shënjestër janë trafikantët me njerëz, drogë, armë dhe automobilë të vjedhur. Analistët e SECI (Iniciativës për Bashkëpunim të vendeve të Evropës Juglindore), në bazë të të dhënave operative, kanë konkluduar se ekziston një lidhje e ngushtë midis shefave të mafias në Ballkan dhe disa politikanëve në pushtet. Në aksionin ku, sipas të gjitha gjasave, aktivitetet kryesore do të zhvillohen në territorin e vendeve të Ballkanit, një bashkëpunim të ngushtë do ta realizojnë shërbimet doganore dhe policore të vendeve të regjionit. Kështu, të gjitha informatat e dobishmme nga pikëpamja opertive do të shkojnë në një qendër, siç duket në Bukuresht. (.)

--- up ---

SHTYPI NË BANJALLUKË

NEZAVISNE NOVINE, 24.09.2001.

EKSPERTËT KANË RËNË NË KËRCU

Një nga arsyet kryesore për interesin e opinionit për pushtetin ekzekutiv qëndron në faktin se sa Qeveria punon në pajtim me ligjet dhe për interesin e përgjithshëm të shoqërisë. Posaçërisht është çështje e ndieshme përkufizimi i obligimeve private dhe i obligimeve zyrtare, sepse në shtetet demokratike këto dy sfera duhet të jenë të ndara publikisht dhe në mënyrë rigoroze. Serioziteti i Qeverisë së RS mund të vlerësohet nga aspekti i rregullimit të relacioneve të sferës private djhe zyrtare, ku ministritë dhe dikasteret japin shpesh arsye të bazuara për të dyshuar.

Në rastin e lejimit të prerjes së jashtëzakonshme të pyjeve, Qeveria e Ivaniqit ka luajtur me imazhin e ndërtuar me kujdes të një qeverie ekspertësh, ndërsa vetë kryeministri ka përkujtuar njërin nga paraardhësit e tij, i cili pa mëshirë e harxhonte thesarin shtetëror, gjithnjë për interesa të partisë dhe ato më të larta.

Radomir NESHKOVIQ

--- up ---

NEZAVISNE NOVINE, 25.09.2001.

KUJT I DUHEN AKTAKUZAT SEKRETE

Me futjen e aktakuzave secrete është rritur mundësia për manipulime politike, sepse shumë avokatë shtrojnë pyetjen - sipas cilave kritere përcaktohet se cilat aktakuza do të jenë secrete, e cilat do të jenë publike, dhe mund të ndodhë kështu, ashtu siç ka ndodhur tashmë, që kriteret të mos jenë të natyrës juridike, por politike.

Josip BLLAZHEVIQ

--- up ---

NEZAVISNE NOVINE, 27.09.2001.

KUSH PRODHON AFERA

Pohimi i Ivaniqit se mediat janë ato që prodhojnë afera përfaqëson mospranim të parimeve themelore të shoqërisë demokratike. Mediat nuk janë ato që e kanë miratuar prerjen e pyllit, por Ivaniqi. Fakti që tanii për tani fjala është për një media opozitare, e cila është e gatshme edhe ta botojë këtë, flet më shumë për gjendjen e mediave në RS, të cilën e ka krjijuar Qeveria e Ivaniqit.

Radomir NESHKOVIQ

--- up ---

SHTYPI NË SHKUP

DNEVNIK, 29.09.2001.

PAS "KORRJES" DUHET TË PASOJË EDHE KTHIMI "ESENCIAL"

"Korrja esenciale" e NATO-s ishte e suksesshme. Janë mbledhur 3.875 armë dhe ashtu është dhënë një kontribut i rëndësishëm për zvogëlimin e incidenteve në vend. Përveç kësaj, misioni i suksesshëm i çarmatosjes ishte shkas që UÇK të shpërndahej, ndërsa shefi i saj, Ahmeti, të shpallë që ajo më nuk ekziston. Kjo është teza që Robertson dhe Solana e përsërisin vazhdimisht. Mirëpo, pyetja ndaj të cilës përfaqësuesit e lartë euroatlantikë nuk ofrojnë përgjigje, dhe që të gjithë e shtrojnë, është si vijon: nëse qëllimi i çarmatosjes është arritur dhe Misioni i çarmatosjes ishte i suksesshëm, pse atëherë refugjatët dhe policia e rregullt maqedonase ende nuk janë kthyer në fshatrat që ishin nën kontrollin e tani ish-UÇK-së?

Në Bruksel thonë kështu: "NATO nuk ka kurrfarë lidhjeje me këtë, pushteti maqedonas duhet të vendosë. NATO planifikon të ofrojë një ndihmë shtesë për mbrojtjen e vëzhguesve ndërkombëtarë. Kjo është kërkuar nga ne, këtë edhe do ta bëjmë".

Sigurisht që është e tepërt të thuhet dhe të besohet që NATO nuk ka asgjë me gjithë këtë. Por, është fakt se vëzhguesit zyrtarë të OSBE-së dhe UE janë ata që e kanë mandatin për të monitoruar "zbatimin e Marrëveshjes Kornizë". Kjo, midis tjerash, do të thotë se raportojnë për kthimin e policisë së rregullt maqedonase, saktësohet në Bruksel. Pas shtatë muaj lufte, ky kthim do të duhej të jetë gradual, i koordinuar mire dhe i planifikuar me UE, OSBE-në dhe, kuptohet, me NATO-n. Mark Lejti, zëdhënës i NATO-s në Maqedoni, të enjten ka shprehur shpresën se nuk do të ketë probleme me planet e Qeverisë për t'u kthyer policia dhe refugjatët në javët e ardhshme.

Duhet patur parasysh se Maqedonia, si një shtet sovran, e ka pjesën e saj dhe ndoshta pjesën më të madhe të përgjegjësisë në operacionin e "kthimit në territore" dhe se nuk guxon të presë që këtë ta bëjë bota. Pa finalizimin e procesit politik në vend, i cili është ngatërruar në Sobranie, dhe pa zbatimin e masave për ndërtimin e mirëbesimit, kthimi do të ecë vështirë. Masa themelore e mirëbesimit që ëështë e përmbajtur në planin e kryetarit Trajkovski, dhe për të cilën asnjë politikan nuk ka guxim të flasë, po me të cilën secili politikan do të detyrohet të ballafaqohet, është amnistia.

Svetllana JOVANOVSKA

--- up ---

LOBI, 24.09.2001.

PAS MAQEDONISË

Shkaku i perplasjeve ne ish-Jugosllavi nuk ishin ambiciet e nje njeriu, apo te disa individeve, kjo shihet qarte edhe nga ngjashmeria midis problemeve te hapura ne rastet e tjera e te problemit shqiptaro-maqedon. Ndryshe nga te gjitha konfliktet e meparshme te cilat ishin ideuar nga intelektualet, politikanet, dhe kleriket serbe nga Beogradi, kesaj here shihet qarte se perplasja eshte midis nje mendesie autoritare e unitariste e cila e konsideron shtetin si prone etnike dhe te vlerave demokratike e te nje konceptimi modern te marredhenieve ne nje shoqeri te avancuar. Ne menyre te cuditshme, zyrtare te larte maqedonas po manifestonin te njejtat metoda sjellje si ato te elites serbe: shteti sipas tyre duhej te mbetej prone e nje grupi etnik, dhe ne kete rast te maqedonasve.

Ndryshimi me i madh dhe me i dallueshem nga rastet e meparshme eshte ne qendrimin e bashkesise nderkombetare. Kesaj here, u pa se ekzistonte nje kuptim shume i qarte dhe pergjithesisht i sakte i konfliktit dhe i shkaqeve qe cuan deri ne lufte. Bashkesia nderkombetare arriti te vepronte ashtu si duhej, ndaloj gjakderdhjen.

Konflikti ne Maqedoni eshte perplasja nderetnike e cila po menaxhohet ne menyre shembullore nga ana e bashkesise nderkombetare. Duke kerkuar te balancoje deshirat e shumices maqedone per te pasur nje shtet te tyre, por edhe nevojat e shqiptareve ne Maqedoni per te drejta te barabarta, bashkesia nderkombetare ia ka dale te shtyje perpara procesin e paqetimit pa shkelur ose dhunuar interesat e ketyre dy grupeve etnike te cilat nuk i bashkon asgje pervec qenies ne nje shtet te perbashket. Dhe nuk ka dyshim se kjo arritje ka qene e mundur permes aplikimit te nje sistemi modern vlerash qytetare e demokratike, qe konceptojne shtetin si shteti i te gjithe qytetareve.

E vecante e krizes maqedonase, por edhe element thelbesor e shume indikativ se ku jane rrenjet e krizes ne ish-Jugosllavi, eshte fakti se ndryshe nga shume konflikte te meparshme ne ish-federaten jugosllave, problemi ne Maqedoni mbeti ne Maqedoni. Kosova dhe shteti shqiptar treguan edhe nje here se jane nje faktor i qendrueshem stabiliteti ne rajon. Edhe perkunder provokimeve, shqiptaret e shtetit shqiptar dhe ata te Kosoves treguan se jane te pjekur politikisht dhe se e kuptojne ruajtjen e stabilitetit rajonal duke e mbeshtetur drejtesine.

Faktorët relevantë shqiptarë në Maqedoni ia arriten te gjejne gjuhen e perbashket ne perpjekjet e tyre per te ruajtur Maqedonine dhe per ta bere ate shtet juridik ku shqiptaret dhe maqedonet kane te drejta te barabarta.

Me keqardhje kujtoj se mungesa e kesaj marreveshje na ka demtuar jashtezakonisht gjate lufes ne Kosove. Mosgatishmeria e kreut te 'faktoreve legale' per te mbeshtetur platformen e UÇK-se i ka sjelle deme te pallogaritshme Kosoves dhe popullit te saj. Ne rastin e Maqedonise, shqiptaret dhe udheheqesit e tyre treguan kulture dhe pergjegjshmeri te larte para qytetareve. Ata shume shpejt arriten marreveshjen per prezentim te platformes se shqiptareve ne bisedimet me perfaqesuesit politike maqedonas. Kjo e lehtesoi ndermjetesimin dhe nderhyrjen nderkombetare qe erdhi me vone me ardhjen e trupave te NATO-s.

Ne Maqedoni, ndryshimet nuk po behen vetem per te permisuar poziten shoqerore te shqiptareve te diskriminuar dhe te segreguar, por edhe per te permiresuar gjendjen e minoriteteve qe jetojne ne Maqedoni. Pas kesaj marreveshje, natyrisht pasi ajo te vihet ne jete, minoritetet si turqit, romet, egjiptianet e te tjere qe ndjehen te anashkaluar ose qe mendojne se po iu mohohen te drejtat elementare njerezore, kombetare dhe demokratike do te ndjejne perfitimet qe presin.

Hashim THAÇI

--- up ---

UTRINSKI VESNIK, 29.09.2001.

MË SHUMË SE 1.000 MAQEDONAS KANË KËRKUAR PASAPORTË BULLGARE

Në kohët më të fundit Bullgaria po bëhet gjithnjë e më tërheqëse për shumë maqedonas, ndërsa ajo i ka hapur dyert hapekrah dhe kërkon mënyra të ndryshme që t'ua lehtësojë këtë afrim. Nga nevoja, këtë e "zbuluan" të parët të rinjtë, plot dëshira për ta përsosur dijen e tyre. Pas shpërbërjes së ish-Jugosllavisë dhe pas mbylljes së qasjes në universitetet e Beogradit, Zagrebit, Lubjanës, ata që nuk mund të regjistroheshin në Shkup, Manastir ose Shtip, vendosën të shkojnë deri te vendi më i afërt - universitetet në Sofje, Pllovdiv, Veliko Trnovo, Bllagojevgrad... Numrin e tyre të saktë askush ende nuk e ka dhënë, por presupozohet se ai është më i madh se 3.000.

Të gjithë ata që kanë kërkuar vazhdimin e shkollimit në Bullgari janë pranuar pa përjashtim, por për të gjithë nuk vlejnë kushtet e njëjta për shkollim. Pjesa më e madhe e tyre trajtohen si studentë të huaj, por me prejardhje bullgare. "Dhe pikërisht për shkak të një prejardhjeje të tillë" Sofja ka marrë vendimin që ata tëë paguajnë vetëm një të tretën e shumës për shkollim të përcaktuarr për studentët tjerë të huaj. Në thelb, ata kanë trajtim të njëjtë si edhe studentët vendas që janë regjistruar përmbi kuotën e përcaktuar nga shteti.

Gjatë muajve më të fundit, fqinji ynë lindor është bërë tërheqës edhe për shkak të heqjes së vizave të Shengenit. Kështu, disa maqedonas janë dhënë pas pasaportave bullgare për arsye se ai ua hap të gjitha dyert për në Evropë dhe ua ndërpret mundimet e mëdha dhe pritjet para ambasadave të metropolave evropiane. Ndërkaq, Sofja dëshiron që ta shfrytëzojë këtë mundësi, prandaj qytetarëve maqedonas tepër lehtë ua ndan dokumentat e saj të udhëtimit. Kuptohet, e gjithë kjo është në favor të strategjisë së tyre për kthimin e maqedonasve te "rrënjët" e veta bullgare, pa marrë parasysh se shumica e maqedonasve e kërkon pasaportën për arsye të tjera, e jo nacionale, siç dëshirojnë ta prezentojnë fqinjët tanë.

Këto ditë janë pëhapur zëra se deri tani shtetësi bullgare kanë marrë më shumë se 47 mijë qytetarë maqedonas, çfarë është sigurisht larg së vërtetës, dhe nëpërmjet tyre dëshirohet të krijohet përshtypja se, ja, maqedonasit masivisht po i rinjohin rrënjët e tyre. Mirëpo, nga burime zyrtare bullgare mësohet se për diç më shumë se gjashtë muaj të këtij viti, shtetësinë bullgare e kanë kërkuar 580 maqedonas dhe vlerësohet se numri i tyre, nëse vazhdon e njëjta tendencë deri në fund të vitit, do të arrijë deri në 1.000. Ndërsa gjatë vitit 2000, pasaportë bullgare kanë kërkuar gjithsejt 679 sish.

Gazeta e Sofjes "Sega", e cila është marrë gjerësisht me këtë temë, duke cituar madje edhe persona anonimë nga Maqedonia, shkruan se pasaporta bullgare sigurohet më së lehti nëpërmjet një avokati dhe shumën prej 1.000 deri në 2.000 marka gjermane. Ndërsa ata që nuk kanë pasur para, kanë mmundur ta blejnë një pasaportë të falsifikuar për gjithsejt 200 deri në 300 marka. Mirëpo, kjo gazetë këshillon që në vend se të jepen para, ekzistojnë edhe disa mënyra të tjera për ta marrë dokumentin bullgar të udhëtimit. Mënyra më e shpejtë është dëshmia për prejardhjen bullgare. Mirëpo, maqedonasit kanë patur vështirësi të mëdha për ta vërtetuar këtë, meqenëse ata nuk kanë pasur dokumente të lindjes ku do të shkruante se ata janë bullgarë, dhe as që kanë patur një dokument të tillë rreth prejardhjes së prindërve tëë tyre. "E dini që gjatë 50 vjetësh emri bullgar ka qenë i ndaluar dhe njerëzit ishin të detyruar t'i asgjësojnë të gjitha dëshmitë e tilla se janë bullgarë, meqenëse rrezikonin të kenë probleme me pushtetin", ka deklaruar për "Sega" Stanisllav Radosllavov nga Agjencia për bullgarët jashtë vendit.

Viktor CVETANOSKI

--- up ---

SHTYPI NË SOFJE

STANDART, 22.09.2001.

DEKLARATA E PËRFSHINTE EDHE MAQEDONINË

Në variantin e parrë të deklaratës parlamentare lidhur me atentatet në SHBA përmendej edhe Maqedonia. Nëë dokumentin e propozuesit - Stanimir Ilçevit, nga Lëvizja Nacionale Simeoni i Dytë (NDSV) dhe Junal Lutvij, nga Lëvizja për Liritë dhe të Drejtat (DPS), bëhej ftesë për aksione ndërkombëtare më efikase për zgjidhjen e konfliktit në Bosnjë e Hercegovinë, Kosovë dhe në Maqedoni. Sipas Ilçevit, kështu do të bëhej e qartë që çdo vend e lufton terrorizmin në situata specifike, varësisht nga regjioni ku ndodhet. Më vonë, ndërkaq, është marrë vendimi që "teksti të mos mbingarkohet me terma gjeografikë". Sipas burimeve të mirinformuara, pasazhi rreth Maqedonisë dhe Kosovës është përfshirë në deklaratë nën ndikimin e vizitës së Lupço Georgievskit te ne. Pozicion i kryeministrit maqedonas është se vendi i tij është viktimë e terrorizmit.

Elena STARIDOLSKA

--- up ---

DNEVNIK, 25.09.2001.

DELEGACIONI PARLAMENTAR SHFAQ INTERESIN PËR PRONËN BULLGARE NË MAQEDONI

Delegacioni parlamentar i prirlë nga kryetari i këshillit për politikë të jashtme, mbrojtje dhe siguri, Stanimir Ilçev, ka udhëtuar dje në Maqedoni... Problemi rreth ripërtëritjes së pronës të shtetasve bullgarë me prejardhje maqedonase do të shtrohet po ashtu gjatë takimeve. Sipas ligjit të aprovuar në vitin 1998, vetëm qytetarët maqedonas mund ta kthejnë pasurinë e paluajtshme të nacionalizuar, që shkon në dëm tëë qytetarëve bullgarë me prejardhje maqedonase, ka deklaruar deputeti i DPS, Kemal Ejup. Mbetet të saktësohet se deri në ç'masë janë të interesuar në Bullgari për këtë çështje, kanë deklaruar në MPJ. Mbetet që pranë të dy qeverive të krijohen grupe pune lidhur me këtë pproblem. Mirëpo, procedura duhet të përshpejtohet sepse Ligji për Denacionalizim në Maqedoni do të mbetet në fuqi vetëm deri në fund të këtij viti.

Ana MILLANOVA Luba BATEMBERGSKA

--- up ---

SEGA, 26.09.2001.

DISA VENDE PERËNDIMORE E KANË NJË REND DITE SEKRET PËR BALLKANIN

Nga intervista e Hanes Svoboda, referent për Maqedoninë në Parlamentin Evropian

Perëndimi është në një situatë tepër të vështirë. Ne nuk mund të jemi administratorë të Kosovës përgjithmonë. Ideja për t'i krijuar disa institucione që do ta aadministrojnë jetën e shqiptarëve të Kosovës është e drejtë. Por nuk është bërë ndonjë përpjekje që këto institucione të binden dhe t'i pranojnëë serbët dhe grupet tjera si qytetarë të barabartë. Ideja se çdo dhunë etnike, çdo terrorizëm etnik, është i papranueshëm nuk është shprehur mjaft qartë, prandaj Perëndimi ka fillluar të konsiderohet si një aleat i shqiptarëve. Në të vërtetë, ne nnuk jemi në anën e shqiptarëve, nuk jemi as në anën e jugosllavëve, ne jemi në anën e të shtypurve, atyre mbi të cilët ushtrohet terror, dhe jo në anën e terroristëve. Kjo, ndërkaq, nuk ka qenë gjithnjë e qartë për njerëzit në regjion.

... Ne dëshirojmë një ndihmë efikase, të shpejtë, të orientuar drejt, nga UE dhe njëkohësisht i kundërvihemi ndryshimit të kufijve me zbatimin e forcës. Kusht absolut është ekzistenca e bashkëpunimit, të zhvillohen negociata, dhe kjo ka të bëjë edhe me Kosovën. Nuk e di çfarë do të jetë ardhmëria e Kosovës, por kjo është çështje jo vetëm e shqiptarëve të Kosovës, por është edhe çështje e federatës jugosllave, po ashtu edhe e fqinjëve të saj. Qasja regjionale, të cilën e ka adoptuar BE do të duhej të parashikonte edhhe një zgjidhje regjionale, një konsensus regjional rreth ardhmërisë së gjithë regjionit, dhe jo një vendim të njëanshëm.

Georgi GOTEV

--- up ---

DNEVNIK, 27.09.2001.

"BALLKANFARMA" INVESTON $2.5 MILIONË NË FABRIKËN E SAJ NË MAQEDONI

"Ballkanfarma holding" do ta ndërtojë nddërmarrjen e saj farmaceutike në Maqedoni, ka deklaruar drejtori ekzekutiv i kompanisë, Georgi Cvetanski. Pronari i fabrikës në ish-republikën jugosllave është "Balkanfarma Makedonija", e cila është një kompani filialë me pjesëmarrje 100% të kompanisë bullgare. Ndërmarrja maqedonase do të prodhojë substanca aktive për barëra veterinere. Sipas drejtorit ekzekutiv, ndërtimi i fabrikës tashmë ka filluar dhe aty do të investohen 2.5 milionë dollarë.

Kamen KIRILOV

--- up ---

TRUD, 27.09.2001.

MAQEDONASIT SHFAQIN INTERES PËR BANESA NË KRAHINËN PIRINE

Maqedonasit po i vizitojnë gjithnë e më shpesh agjencitë për shitblerjen e pronave të paluajtshme në Bllagojevgrad, Petriç dhe Sandanski, për të kërkuar banesa në Bullgari, kanë bërë publike brokerët. 15 ditët më të fundit është vënë re një kërkesë më e madhe. Tani për tani fqinjët nuk blejnë, por i hulumtojnë çmimet, kryesisht të banesave nga elemente montazhi, si dhe çmimet e qirasë. Pjesa më e madhe e atyre që dëshirojnë të blejnë banesë në këtë regjion janë nga rrethi i Strumicës dhe Koçanit, dhe jo nga pjesët e trazuara të Maqedonisë. Tani e disa ditë më parë grupe maqedonasish vijnë në Bllagojevgrad valë-valë dhe kërkojnë banesa për familjet e tyre nëse situata në Maqedoni përkeqësohet. Për shkak të intersit të shtuar, brokerët kanë deklaruar se për herë të parë pas 3 muajsh është gjallëruar tregu dhe prognozojnë se kjo do t'i rrisë çmimet e hapësirës për banim. Tani në regjionin e Pirinit një metër katror kushton midis 100 e 650 marka.

F u n d

--- up ---