AIM: start



FRI, 18 JAN 2002 10:59:49 GMT

Kosovė: zgjedhje e pasuksesshme e presidentit

Prishtinė, 10.01.2002.

Kosova nuk ka president e as qeveri, ndonėse tė drejtėn qė t'i ketė kėto institucione e ka fituar mė 17 nėntor me zgjedhjet e pėrgjithshme. Tri raunde votimesh brenda njė periudhe prej njė muaji (aq sa ishte pauza ndėrmjet dy seancave tė Parlamentit tė Kosovės) nuk siguruan njė konsenzus "aq tė dėshiruar" ndėrmjet ligjvėnėsve shqiptarė. Kandidati i vetėm pėr postin e presidentit tė Kosovės, kryetari i Lidhjes Demokratike, Ibrahim Rugova, nuk arriti tė sigurojė as shumicėn e thjeshtė parlamentare as nė raundin e tretė tė votimeve, ku i nevojiteshin 61 vota pėr ta vendosur atė nė postin e njeriut tė parė tė Kosovės. Pas mbledhjes sė 13 dhjetorit, ku ai siguroi vetėm 49 vota nė seancėn e 10 janarit, u zhvilluan dy raundet e mbetura. Fletėt e votimit u shpėrndanė nėpėr tavolina tė 118 deputetėve tė pranishėm nė sallė dhe kryetari i parlamentit, Nexhat Daci (deputet i Lidhjes Demokratike), pas numėrimit tė votave, publikoi se jo tė gjithė deputetėt e kanė "respektuar" procedurėn e votimit me tė cilėn janė njoftuar nė ēastin e fundit.

Nė kutinė e votimeve janė dorėzuar vetėm 80 fletėvotime, nga to 26 ishin tė pavlefshme dhe 4 abstenime? Sė kėndejmi doli se dr. Rugova fitoi njė votė mė shumė sesa nė raundin e parė. Dhjetėra gazetarė tė tė gjitha komuniteteve, por edhe nga jashtė, filluan tė luftojnė lodhjen e shkaktuar nga pritja e gjatė dhe nga kushtet "mizerabėl" nė tė cilat punonin me shakatė e tyre sipas tė cilave "dr. Rugovės do t'i duhen edhe 11 muaj tė tjrerė pėr tė fituar edhe 11 vota tė tjera qė i nevojiten pėr t'u zgjedhur."

Dhe, kur dukej se mbledhja do tė ndėrpritej pas kėtij dėshtimi, kryeytari i Kuvendit hedhi sėrish nė vota kandidaturėn e dr. Rugovės, i cili tashmė fitoi vetėm edhe njė votė mė tepėr. "Pėr fat tė keq, kemi disa grupe parlamentare apo parti qė de facto e kanė bojkotuar votimin. Ata duhet tė votojnė si deputetė", tha Ibrahim Rugova pas dėshtimit pėr t'u zgjedhur. "Do tė shikojmė se ēfarė do tė bėhet nė tė ardhmen. Deri tani ėshtė bėrė mjaft. Ne duhet tė mėsohemi me jetėn demokratike, duhet t'i pranojmė rezultatet e zgjedhjeve dhe duhet tė ecim pėrpara"- theksoi dr. Rugova, duke mos dhėnė asnjė shenjė nėse dėshtimi i tretė do tė mund tė ndryshonte qėndrimin e tij dhe partisė qė ai drejton.

Deputetė tė partive tė tjera thanė se Lidhja Demokratike duhet ta ndėrrojė kandidatin. Bajram Kosumi, nėnkryetar i Aleancės pėr Ardhmėrinė e Kosovės (me gjthsejt 8 deputetė) tha se "edhe nė votimin e sotėm u dėshmua se kandidati i LDK-sė, Ibrahim Rugova, nuk e gėzon besimin e shumicės nė Parlamentin e Kosovės. Ky nuk ėshtė vetėm dėshtim moral, por edhe procedural, i Ibrahim Rugovės. Ai duhet tė tėrhiqet", Arsim Bajrami, nėnkryetar i Partisė Demokartike tė Kosovės (forca e dytė parlamentare me gjithsejt 26 deputetė) nėnvizoi se "situata e tashme e krijuar nė parlament ėshtė pasojė e refuzimit pėr bashkėpunim tė partisė, e cila ka fituar numrin mė tė madh tė votave, por jo edhe shumicėn e nevojshme pėr tė zgjedhur vetė tė gjitha institucionet". Sipas tij, "oferta ka qenė qė zgjedhjen e kryetarit ta bėjmė nė njė ceremoni festive dhe simbolike, tė kemi njė konsensus pėr zgjedhjen e kryetarit dhe kryeministrit. Kjo ofertė ėshtė refuzuar nga LDK-ja dhe si pasojė tė kėsaj e kemi kėtė situatė", tha Bajrami.

Qė para fillimit tė sesionit tė tretė gjėrat ishin tė qarta. Mungesa e njė marrėveshjeje politike kishte bėrė tė pamundur pajtimin e partive politike dhe kjo u bė e qartė edhe nė fjalimet e tyre tė para tė pėrshkuara fund e krye me patos. Sabri Hamiti, kryetar i grupit parlamentar tė Lidhjes Demokratike, nė fjalimin e tij retorik, tha se "Ora e sė vėrtetės sė madhe po bie. Populli i Kosovės e pret zgjedhjen e kryetarit tė Kosovės, kėtė e dėshirojnė edhe miqtė tanė" (duke vėnė theksin nė trysninė e diplomatėve tė huaj qė pėr ditė me radhė kanė kėrkuar zgjedhjen e institucioneve). Por, deputetėt e rivalėve politikė tė LDK-sė bėnė tė ditur se nuk do tė votojnė pa njė marrėveshje paraprake. Jakup Krasniqi, kryetar i grupit parlamentar tė Partisė Demokratike tė Kosovės, tha se pas ndėrprerjes, siē e quajti ai, arbitrare, tė seancės sė kaluar, PDK ka shpresuar se partia "qė e ka ēelėsin nė dorė", LDK-ja, do tė ndėrmarrė iniciativa, mirėpo ajo kėtė nuk e ka bėrė, pėrkundrazi.

Muhamet Kelmendi, kryetar i grupit parlamentar tė Aleancės pėr Ardhmėrinė e Kosovės, gjithashtu kritikoi LDK-nė se nuk ka ndėrmarrė kurrfarė hapash pėr tė arritur njė marrėveshje me partitė e tjera tė mėdha shqiptare. Dhe tė mėdhenjtė u lanė lojėn tė vegjėlve. Sabit Rrahmani, kryetar i Partisė Demokratike tė Ashkalinjve tė Kosovės, u prononcua kundėr votimit para se "partitė shqiptare tė arrijnė njė marrėveshje ndėrmjet tyre". Njė qėndrim tė njėjtė pati edhe kryetari i koalicionit tė boshnjakėve "Vatan", Numan Baliq, i cili la megjithatė pas vetes shumė dilema. "Koalicioni 'Kthimi' do tė votojė, por do tė votojė sikur herėn e kaluar", tha Rada Trajkoviq, kryetare e grupit parlamentar tė subjektit serb "Kthimi", duke aluduar nė prishejn e fletėvotimeve nė seancėn e dytė tė parlamentit. Ndėrsa, mė i zėshmi kundėr dr. Rugovės ishte deputeti (i vetėm) i Lėvizjes Popullore tė Kosovės, Bedrush Ēollaku, i cili kėrkoi qė tė formohet njė komision qė do tė verifikonte figurėn e kandidatit tė LDK-sė, Ibrahim Rugova, dhe "cili ka qenė roli i tij gjatė kohės sė bombardimeve tė NATO-s, bashkėpunimi i tij me luftėn, vizitat gjatė luftės nė Beograd" (fjalim ky qė u pėrcoll me tė qeshura jo vetėm nė sallėn e kuvendit). Duket se partitė shqiptare po i vriste dyshimi se Rugova mund tė ketė arritur tashmė njė marrėveshje me koalicionin e serbėve tė Kosovės, votat e tė cilit do t'i mjaftonin dhe tepronin pėr t'u zgjedhur nė raundin e tretė, prandaj ata ngulėn kėmbė qė "nė rast tė zgjedhjes sė Rugovės pėr president tė bėhet transparente se me votat e cilit subjekt tjetėr pėrveē tė LDK-sė po zgjidhet"... Dyshimet e tyre duket tė ishin nxitur posaēėrisht me vendimin pėr ndėrrimin e procedurės sė votimit. Derisa nė seancėn e dytė deputetėt ishin ftuar njė nga njė pėr tė votuar, kėsaj radhe fletėvotimet u ishin shpėrndarė me qėllim qė, siē thanė zyrtarėt e Misionit tė Kombeve tė Bashkuara (UNMIK), "votimi tė jetė vėrtet i fshehtė dhe tė mos dihet se kush ka votuar e kush jo".

Epilogu i votimeve hodhi poshtė ēdo hamendje pėr ndonjė marrėveshje "aktuale" ndėrmjet Lidhjes Demokratike dhe partive tė minoriteteve.

Sidoqoftė, seanca e tretė e parlamentit vetėm sa shėnoi vazhdimin e asaj qė tashmė vendėsit e qujanė krizė parlamentare, ndėrsa diplomatėt e huaj e quajnė dramė qė do ta ketė edhe fundin e saj. Shefi i Zyrės sė Misionit Amerikan nė Kosovė, John Menzies, u bėri thirrje pėrsėri forcave politike tė Kosovės qė tė gjejnė rrugėdalje dhe t'i zgjedhin institucionet e Kosovės, duke i siguruar ata se Zyra Amerikane do tė ofrojė ndihmesėn e saj pėr mbarėvajtjen e procesit tė ndėrtimit tė kėtyre institucioneve. Mirėpo, ai konkludoi se u takon vetė partive politike kosovare qė tė marrin nisma dhe tė merren vesh mes vetes. "Tash, pas zgjedhjeve tė lira, qytetarėt e Kosovės nuk presin nga ky parlament zvarritje, por fillimin e punės dhe realizimin e shumė punėve qė e presin Kosovėn, ndėrsa shtoi se "SHBA-ja do ta pėrkrahė qeverinė legjitime tė kėsaj pjese tė rajonit dhe do ta pėrkrahė atė person pa marrė parasysh cili apo cila do tė jetė kryetar i Kosovės".

Shumė "enigma" vazhdojnė ta pėrcjellin procesin e ndėrtimit tė institucioneve tė Kosovės. Korniza Kushtetuese (dokument qė zėvendėson kushtetutėn e mirėfilltė) ka paraparė deri nė imtėsi rrugėn e ndėrtimit tė institucioneve, por nuk ka parashikuar mundėsinė qė parlamentin ta pėrcjellė njė rrjedhė e tillė e punės. Prandaj, askush nuk mund ta thotė me siguri se ēfarė do tė ndodhė: nėse votimet do tė pėrsėriten sėrish nga e para, apo kandidati (kandidatėt) duhet tė ndėrrohen. Aq mė pak Korniza Kushtetuese ka paraparė se ēdo tė ndodhė nė rast tė mosmarėveshjeve. Njė gjė ėshtė e sigurt, Kosovėn pothuajse nuk ka kush ta qeverisė, ndėrsa ajo edhe pėr njė kohė do tė vazhdojė tė jetojė nė njė vakum institucional e juridik. A do tė shfrytėzohet ky vakum nga partitė politike pėr tė ringjallur procesin e "vdekur" tė bisedimeve, mbetet tė shihet. Lidhja Demokratike u ka ofruar partnerėve tė saj politikė 5 ministri nga gjithsejt 7 sosh, sa u takojnė partive shqiptare, si dhe postet (e shpikura mė vonė) tė zėvendėskryeministrit dhe nėnkryetarit tė Kuvendit. Kėto tė fundit kėrkojnė, ndėrkaq, ndarjen e pushtetit tė tė tri niveleve: atij presidencial, ekzekutiv dhe legjislativ. Gjendje e njėjtė ishte edhe njė muaj mė parė.

AIM Prishtinė, Besnik BALA