AIM: start



FRI, 30 MAR 2001 23:21:58 GMT

Ndjellėsit e luftės

Edhe pse policia dhe zyrtarė tė tjerė pohojnė se nuk ka asnjė gjurmė e zė tė UĒK-sė nė Mal tė Zi, disa parti tėrheqin vėrejtjen se edhe nė Mal tė Zi pritet njė e ardhme e pasigurtė

AIM Podgoricė, 21.03.2001

Ashtu si Maqedonisė edhe Malit tė Zi i kanoset rreziku i zjarrit tė luftės qė e ndezin ekstremistėt shqiptarė. Rreziku shtohet njėtrajtėsisht me rritjen e e popullaritetit tė idesė pėr pavarėsinė e Malit tė Zi.

Janė kėto gjitha pohimet me tė cilat u “bombardua” opinioni publik nė Mal tė Zi. Llavėn e hodhi gazeta “Glas Crnogoraca” ("Zėri i malazezėve"). Nė numrin e parė tė gazetės qė doli pas njė pauze tė gjatė njėvjeēare, pra tė martėn mė 19 mars, me mbititullin "Lajmi i fundit” dhe me titullin bombastik “Sindromi kosovar” shkruante: - Siē merr vesh "Glas Crnogoraca", gjatė mėngjesit nė Gusi, nė shumė banesa dhe ndėrtesa, u shfaqėn grafitet "Ushtria Ēlirimtare e Pllavės dhe Gusisė”. U ngjitėn edhe pllakate me pėrmbajtje tė njėjtė...

Tė njėjtėn ditė nė kėtė rrėfim u ndėrfut agjencia informative Tanjug. Nė servisin e saj u paraqit informacioni vijues: "Pjesėtarėt e tė ashtuqujaturės UĒK janė vėrejtur gjatė tre ditėve tė kaluara nė malet e komunės sė Gusisė, qė gjendet nė pjesėn kufitare mes Malit tė Zi ndaj Kosovės dhe Shqipėrisė, merr vesh Tanjugu nga burime tė mirėinformuara nė Podgoricė...".

Nė "lojė" u inkuadruan edhe mediumet tjera "projugosllave" nė Mal tė Zi ("Dan", "Politika", "Vecernje novosti"... televizioni federal "Yu-info"). Edhe pse kėto pohime u demantuan nga krerėt e komunės sė Plavės (nga tė gjitha partitė pjesėmarrėse nė Kėshillin bashkiak), nga qytetarėt e Plavės dhe Gusisė dhe krerėt e MPB-sė malazeze, mediat e pėrmendura vazhduan me fushatėn e pėrhapjes sė frikės.

U injorua edhe deklarata e zėdhėnėsit tė Unionit Demokratik tė Shqiptarėve Ferhat Dinoshės, edhe pse ėshtė fjala pėr politikan i cili padyshim ka mjaft autoritet te shqiptarėt e Malit tė Zi. Dinosha duke u thirrur nė dėshmitė e Kėshillit Qendror tė partisė nga veriu i Malit tė Zi, demantoi rrėfimet pėr paraqitjen e fletave shqiptaromėdha nė rajonin e Plavės dhe shtoi se "Mali i Zi, sa u pėrket shqiptarėve qė jetojnė nė tė, mund tė jetė i qetė. Kėtu nuk do tė ndodh ajo qė e kemi parė pėrreth".

Nė vend tė botimit tė kėtyre informatave dhe “qetėsimin e topit” fushata e frikėsimit tė malazezėve u vazhdoi sė bashku me tentimin e jetėsimit tė animoziteteve mes popujve shumicė dhe pakicė qė jetojnė nė Mal tė Zi, pėrmes komunikatave dhe paraqitjeve publike tė liderėve tė partive "projugosllave". Nga kryeministri federal dhe nėnkryetar i PSP Zoran Zhizhiēi, pėrmes PP, PPS dhe PSP e deri tek ekspozitura malazeze e PRS Momir Vojvodiēi, njėzėri dhanė edhe porosinė – vetėm sė bashku me Serbinė mund tė ruhet Mali i Zi, sepse ėshtė i vogėl i pafuqishėm, pa UJ nuk mund tė mbrohet nga ekstremistėt shqiptarė.

Kėtė mė qartė e pėrshkroi gazetari i gazetės "Dan": "Tashmė ėshtė mėse e qartė se “Montenegro”-ja e pavarur do tė ishe shumė shpejt e ndarė nė regjionet e Pėrliēit (funksionarė i BDK-sė nė BeH), Peroviēit (lider i PLML) dhe Dinoshės...".

Gjykuar sipas tė gjithėve kėtu qėndron i gjithė rrėfimi. Kundėrshtarėt e pavarėsisė shtetėrore krijojnė edhe njė “pėrbindėsh” – duke pohuar se nėse Mali i Zi bėhet i pavarur atėherė ai do tė “ngulfatej” nga fqinjėt qėllimkėqinj. Lihet anash edhe fakti se pakica shqiptare nė Mal tė Zi pėrbėn vetėm pesė pėrqind tė popullatės sė kėtushme dhe sipas kėsaj nuk paraqet pengesė serioze pėr paqėn dhe integritetin territorial tė Republikės.

Prandaj kryetari i Kėshillit Qendror tė partisė mė tė fuqishme malazeze, PDS, Miodrag Vukovic, duke u thirrur nė informatat e shėrbimeve shtetėrore kompetente thotė se pėrgjegjėsia pėr “shpikjen e UĒK-sė nė veri tė Malit tė Zi" i takon "strukturave tė veēanta politike dhe formacioneve paramilitare” qė “tė vetėdijshėm pėr dobėsinė e tyre kanė filluar tė manipulojnė duke shpikur mashtrime".

Pėrndryshe kjo ėshtė hera e tretė qė pjesėtarėt e UĒK-sė tė "sulmojnė" Malin e Zi. Pėrralla e parė pėr pjesėtarėt e UĒK-sė nė Mal tė Zi u dėgjua nė vjeshtėn e vitit 1998, gjatė ardhjes sė refugjatėve shqiptarė nga Kosova nė Mal tė Zi (qė pas njė qėndrimi tė shkurtė nė fshatin e Pllavės Meteh u deportuan nė Shqipėri).

Nėnkryetari i Qeverisė sė atėhershme federale Danilo Vuksanoviē akuzoi atėbotė nė parlamentin republikan se autoritetet malazeze dhe disa “eprorė tė UJ-sė” u kishin mundėsuar kalim tė lirė pjesėtarėve tė UĒK-sė pėrmes Malit tė Zi. U pėrgjigjėn ministrat malazez nga Partia Popullore (PP). Duke respektuar gjendjen e pauniformuar ata porositėn Vuksanoviqin se “Shtatmadhoria e UJ-sė e din ku dhe pėrse" mundėsuan kėtė aksion. Dhe kėtu iu vu pikė gjithė kėsaj pėrralle.

Disa muaj mė vonė pasoi njė aferė tjetėr. Kryetari i atėhershėm i qeverisė federale dhe kryetar i PSP Momir Bulatoviē dhe nėnkryetari i kėsaj partie Predrag Bulatoviē vėrtetuan se nė Mal tė Zi qėndrojnė 800 pjesėtarė tė “njėsive speciale tė tė ashtuauajturės UĒK", dhe se qeveria e Malit tė Zi lejon praninė e tyre. Edhe mė shumė se kaq: Bulatoviqėt vėrtetuan se njė pjesė tė kėtyre forcave MPB-ja e Malit tė Zi i rekruton edhe nė rradhėt e veta. MPB-ja malazeze demantoi kėto pohime duke konstatuar se bėhet fjalė pėr “gėnjeshtra qė mund tė cenojnė stabilitetin politik dhe nacional tė Malit tė Zi". Edhe atėherė Mali i Zi mbeti i qetė.

Athua e gjithė kjo do tė kalojė lehtė edhe pas “zbulimit” tė aktiviteteve tė ekstremistėve shqiptarė nė territorin e Malit tė Zi? Ngjarjet nė Maqedoni tėrheqin vėrejtjen pėr kujdes. Pėrkundėr kėsaj, qytetarėt e nacionalitetit shqiptar gjatė dekadės sė kaluar kushedi saherė vėrtetuan lojalitetin e tyre ndaj Malit tė Zi.

Kurse "lufta me grafite" nuk ėshtė asfarė risie nė hapėsirat e Malit tė Zi. Shumica edhe mėtej kujtojnė gėrvishjet qė zbukuruan fasadat e qyteteve malazeze: "Kjo ėshtė Serbi", "Vdekje turqėve", "Muslimanėt korba tė zi..." ose "Serbėt nė maje"... Mund tė paramendohet se “shkrimet” e fundit mund tė arrijnė nga njėra prej kėtyre kuzhinave.

Madje nuk mund tė thuhet se kjo fushatė ėshtė e papritur. Thjesht – edhe kjo aferė paraqet fushatėn mė tė ndyrė prazgjedhore (paraferendumiane) nė Mal tė Zi. Nė pyetje ėshtė diēka e madhe dhe nuk do tė zgjidhen mjete pėr tė ardhur deri tek qėllimi i dėshiruar. Gjuha e urrejtjes, disa herė deri tani, u tregua si mjet efikas pėr tėrhqjen e masės. Natyrisht janė tė njohura edhe “kundėrhelmet”: informimi me kohė i opinionit publik dhe forcimi i vetėdijes qytetare pėr domosdoshmėrinė e tolerancės dhe bashkėjetesės...

Del se Malit tė Zi edhe mėtej nuk i kėrcėnohet rreziku nga jashtė. Sė pak jo aq serioziozisht se sa problemet e brendshme.

AIM, Podgoricė

ZORAN RADULOVIĒ